ەەڭ جاڭا مازمۇندار
2020-جىلى 1-ايدىڭ 28-كۇنى 23-سان
2020-جىلى 1-ايدىڭ 27-كۇنى 22-سان
2020-جىلى 1-ايدىڭ 25-كۇنى 21-سان
2020-جىلى 1-ايدىڭ 24-كۇنى 20-سان
باس شۋجي شي جينپيڭنىڭ ماڭىزدى نۇسقاۋىنىڭ رۋحىن تاباندىلىقپەن باتىل دايەكتىلەندىرىپ، ساقتانۋ-تىزگىندەۋ شارالارىن شىنايى تياناقتاندىرىپ، حالىق بۇقاراسىنىڭ باس اماندىعىن قورعاۋ كەرەك
باس شۋجي شي جينپيڭنىڭ ماڭىزدى نۇسقاۋىنىڭ رۋحىن تاباندىلىقپەن باتىل دايەكتىلەندىرىپ، ساقتانۋ-تىزگىندەۋ شارالارىن شىنايى تياناقتاندىرىپ، حالىق بۇقاراسىنىڭ باس اماندىعىن قورعاۋ كەرەك
باس شۋجي شي جينپيڭنىڭ كەدەيلەردى سۇيەمەلدەۋ قىزمەتى جونىندەگى ماڭىزدى بايىمداۋلارىن ىشكەرىلەي دايەكتىلەندىرىپ، نىسانالارمەن، ولشەمدەرمەن تىعىز بايلانىستىرىپ، كەدەيلىكتەن ارىلتۋدان قامال الۋ شايقاسىنىڭ جەڭىسىنە مىعىم قايراتپەن، جوعارى ساپامەن قول جەتكىزەيى
اۆتونوميالى رايون كوكتەم مەرەكەسىن قارسى الۋ بايلانىسىمەن ارميا مەن جەرگىلىكتى ورىننىڭ اڭگىمە ءماجىلىسىن وتكىزدى
پارتيا 19 - كەزەكتى ورتالىق كوميتەتى ءتورتىنشى جالپى ءماجىلىسىنىڭ رۋحىن ىشكەرىلەي دايەكتىلەندىرىپ، تياناقتاندىرىپ، اۋەلگى ماقساتتى، بورىشتى ەستە بەرىك ساقتاپ، ۋاقىتپەن جارىسا وتىرىپ، ءتۇرلى قىزمەتتەردى ويداعىداي ىستەيىك
باس شۋجي شي جينپيڭنىڭ ماڭىزدى نۇسقاۋىنىڭ رۋحىن باتىل دايەكتىلەندىرىپ، ءار ۇلت بۇقاراسىنىڭ باس اماندىعى مەن دەنساۋلىعىنا بار كۇشپەن شىنايى كەپىلدىك ەتەيىك
جۇڭگو كوممۋنيستىك پارتياسى ورتالىق كوميتەتى، مەملەكەتتىك كەڭەس كوكتەم مەرەكەسىن توپتىق قۇتتىقتاۋ جينالىسىن وتكىزدى
ساۋان اۋداندىق ەلەكترمەن قامداۋ سەرىكتەستىگى: بۇقارانىڭ ەلەكتردەن حاۋىپسىز پايدالانۋىنا جاعداي جاراتتى
مۋ باسىنا 800 يۋاننان تابىس ۇلەستىرىلدى
ايماقتىق نەگىزگى تاقىرىپتىق تاربيەگە باسشىلىق ەتۋ گرۋپپاسى كەڭسەسى قورىتىندى ءماجىلىسىن اشتى
تۇمشالامالى شام ءىلىپ،كوكتەم مەرەكەسىن قارسى الدى
اۆتونوميالى رايون زيالىلار اڭگىمە ءماجىلىسىن اشتى
جاڭا جىلدا جاڭا بەت-بەينەنى ايگىلەپ،مەيىرگە تولى مەرەكەلىك تىلەك جەتكىزدى
ۇلتتىق سالت-ءداستۇر مادەنيەتىن جاقىننان تاماشالاپ،مەرەكە شاتتىعىنان ءلاززاتتاندى
2020-جىلى 1-ايدىڭ 23-كۇنى 19-سان
2020-جىلى 1-ايدىڭ 22-كۇنى 18-سان
كەدەيلىك قالپاعىن الىپ تاستاپ، شىت جاڭا تۇرمىس كەشىردى
ايماق باسشىلارى كوكتەم مەرەكەسى قارساڭىندا حال سۇراۋ قيمىلىن ورىستەتتى
شاعانتوعاي اۋدانىنىڭ 2019-جىلعى ساياحات كىرىسى 511 ميلليون يۋان بولدى
اۆتونوميالى رايون دەمالىسقا، پەنسياعا شىققان ساقا كادرلار اڭگىمە ءماجىلىسىن اشتى
”ەكىنى قورعاۋ“ ارقىلى بۇكىل پارتيانىڭ ىنتىماعى مەن بىرلىگىنە جەتەكشىلىك ەتۋگە تاباندى بولايىق
باس شۋجي شي جينپيڭنىڭ ماڭىزدى ءسوزىنىڭ رۋحىن ىشكەرىلەي ۇيرەنىپ، دايەكتىلەندىرىپ، تياناقتاندىرىپ، پارتيانى جاپپاي قاتاڭ جونگە سالۋدىڭ جاڭا ناتيجەلەرىمەن جاپپاي دوڭگەلەك داۋلەتتى قوعام ورناتۋدىڭ شەشۋشى جەڭىسىنە جەتۋ، كەدەيلىكتەن ارىلتۋدان قامال الۋدىڭ شەشۋش
تىشقان جىلىن قارسى الىپ، باقىتقا شومدى بارشا جۇرت
مەرەكەلىك زات ساتىپ الىپ،مەرەكەلىك تىلەك ءبىلدىردى
2020-جىلى 1-ايدىڭ 21-كۇنى 17-سان
شاۋەشەك قالاسى: كوكتەم مەرەكەسىنە قاراعان تۇنگى باس قوسۋ داستارقانىنا زاكاز كوبەيدى

قاراقۇمنان باستالعان جول

جولدانعان ۋاقىتى : 2016/5/6 18:01:22

مادەنيەت مۇقاتاي ۇلى

    ەمىلدىڭ ەكى جاعى _ قۇلىستايدىڭ  جالپاق دالاسى تاريحتا تۇڭكەلى القاپ.   ۇلكەن جاقتان قاۋىمداپ قۇلىستاي دەپ    اتاعانىمىزبەن،ءار ءوڭىرىنىڭ بۇلىڭ-بۇشپاعىنىڭ ءوز اتاۋى بار. سونىڭ ءبىرى،شىعىسىنا الا اقبەلدەۋمەن جاپسارلاس ناق قارا ەبىنىڭ وتىندە قۇرىلىسى اندىز-اندىز     ەگىزكول دەگەن شاعىن قىستاق بار. تاريحتا وسى وڭىردە بوتانىڭ كوزىندەي جاۋدىرەگەن ەگىزكول بولعان. كەشەگى جاسىل القاپ ەگىن ەگەمىز دەپ  بۇلدىرە  بەرىپ، قۇمايت   وڭىرگە اينالعانى ءۇشىن بە، بۇل ءوڭىردىڭ قاراقۇم دەگەن ءبىر اتى بار. بۇل جەردە 1956-جىلى بايلاردىڭ مالىن جيناپ الىپ، بىرلىك مال فەرماسىن قۇرعان. 1978- جىلدان كەيىن جەر اتتارىن قالپىنا كەلتىرۋ كەزىندە ەگىزكول فەرماسى دەپ اتالىپتى. جەر اتى قالپىنا كەلگەنىمەن، جەر قالپىنا كەلە مە، ايدىنىنا اققۋ-قاز قونعان ەگىزكول  قۇرىپ جوعالعان. بۇل ءوڭىر ءوز كەزىندە باي ماناپتاردى، بۇزاقىلاردى باسىقتىرۋ،  ەڭبەكپەن وزگەرتۋ ورنى دا بولعان. «قۇلىستايدىڭ قۇتى دە ەبى، جۇتى دا ەبى» دەپ وسى وڭىردە جاساپ جاتقان جانسەبىل حالىق ەشكىمگە سىر بەرمەي، ءوز نەسىبە رىزدىعىن الىپ كەلەدى. ال، وسى قاراقۇمنان جان-جاققا تارامدالعان جالعىز اياق جولدار كوپ. كەي جولدار ۇزاماي ۇزىلسە، كەي جولدار شيلەۋىتتىڭ اراسىمەن ءيىر-قيىر بوپ كەلىپ كۇرە جولعا قوسىلادى. 

     وسى ايتىلمىس قاراقۇمدا ءجۇز جىلدىڭ الدىندا جاقان دەگەن كىسىنىڭ جەلى باسىنا قاققان قازىعىنان وسكەن ىرگەسىندە ايعىر ءۇيىرلى جىلقى ۇيەزدەيتىن نەشە ادامنىڭ قۇشاعى جەتپەيتىندەي الىپ ۇيەڭكى بار ەدى.

    جانىنداعى باستاۋدان جينالعان سۋ كولشىك بوپ كىلكىپ جاتاتىن. جەرلىك ەل كەسسە قان شىعاتىن كيەلى اعاش دەپ بۇتاعىنا دەيىن سىندىرماي ىرىمدايتىن. «مادەنيەت زور توڭكەرىسىندە» وسى الىپ ۇيەڭكىنىڭ ءوزى بەلسەندىلەردىڭ كوزىنە الدە كىمدەردىڭ جاقتاۋشىسىنداي باسى ارتىق دۇنيە بوپ كورىندى. ءبىراق قۇلىستايدىڭ قارا ەبىسى وتاي الماعان قارت ۇيەڭكىنى كەيىن كوشىپ كەلگەندەر الىستان وتىن ىزدەمەي بۇتاعىن وتاۋعا كىرىستى. بۇل كۇندە ۇزىن قۇلاق حابارعا قاراعاندا، وسى ۇيەڭكىنىڭ ءتۇبىرى ءالى بار دەيدى. بۇعان دا ءتاۋبا. عاسىرمەن قۇرداس وسى الىپ ۇيەڭكى ماعان بۇعاناسى قاتپاعان بالاڭ جىگىت شاعىندا تولى اۋدانى قالاشىعىنان قاراقۇمعا 1963-جىلى ەڭبەكپەن وزگەرتۋگە كەلىپ، 2003-جىلى بۋرىل تارتىپ قارتايعان شاعىندا كەشەگى ءبىر باسى سۇيگەن جارى، ۇل-قىز، كەلىن -   كەپشەك، نەمەرەلەرىمەن جەتى-سەگىز ادام بوپ قاراسى مولايىپ، تولى قالاشىعىنا قايتا ورالعان ءبىر اقىندى ەسكە سالادى. قاراقۇمعا قازىق بولىپ قاعىلىپ، الىپ ۇيەڭكى سياقتى بوي تارتىپ، ماۋەسىن جايدى. جەردەن ءونىپ شىققان ءبىر  ۇيەڭكى  جوعالۋدىڭ الدىندا تۇرعانىمەن، ونىڭ ورنىن تاعى ءبىر ۇيەڭكى باستى. اقىن الىپ ۇيەڭكىمەن ۇزاق جىلدار بويى سىرلاسىپ، ونىڭ قايسار رۋحىن بويىنا ءسىڭىردى. ادام ادامنان ەمەس، ادام اعاشتان ماۋە، ۇلگى الدى.   

   قاراقۇمنىڭ قارا  ەبىسى قارا  قوبىزداي اڭىراپ، دالانىڭ مۇڭىن شاعادى. قامىسى مەن اق ءشيى جەلمەن بىرگە جەلكىلدەپ، قارا اعاشى مەن جيدە، توراڭعى، بايالىشى جاي ىرعالىپ، ارعى-بەرگى تاريحتان سىر قوزعايدى. كۇندىزگى ەڭبەكتەن ءۇستى -باسى كوكسوقتا بوپ جاۋراپ كەلگەن بالاپان مۇرتى تەبەندەگەن قارا تورى قازاق بالاسى اق تۇتەك بوراندا  تام پەشتىڭ  تۇبىندە سىعىرايعان بىلتە شامنىڭ  جارىعىنا  قاراپ وتىرىپ، ەشقايدا اتتاپ شىعا الماي شيرىعىپ، اۋىر-اۋىر ويلارعا شومادى. كۇنى كەشە عانا ورتا مەكتەپتىڭ وزات وقۋشىسى كلاستا تۇمسا ولەڭدەرىن  وقىپ،جاقسى  باعاسىن العان ولەڭ اۋەسكەرى ەدى. ۇستازىنا ىلەسىپ ولەڭ جازعانى سەبەپ بولدى ما، الدە ءوزى دە بايقاماي اڭعالدىق ىستەپ الدى ما، جەل ايداعان قاڭباقتاي قاراقۇمنان ءبىر-اق شىقتى. كۇنى كەشە قالىڭ جىلقىنىڭ اراسىندا قۇلدىراڭداپ ويناق سالعان قۇلىن ەدى عوي، ۇلكەندەردىڭ اراسىندا مۇنداي تەپەرىش كورەمىن دەگەن وي ونىڭ ۇيىقتاپ تۇسىنە دە كىرمەگەن. قاراقۇمنىڭ تىرلىگىنە، ەبىسىنە كوندىكتى. وسى وڭىرگە ەگىلگەن جاس تالداي ىستىق-سۋىقتى باسىنان وتكەرىپ، قۋراپ قالماي قايتا تامىر تارتىپ، ماۋەلەپ ءوستى. ول تۇسىندە قاراقۇمنان شىققان جالعىز اياق سوقىر-سوقپاقتاردىڭ كوبىمەن ءجۇرىپ كوردى. ءبىرى، ات جول بولسا، ءبىرى، تۇلكى،قاسقىردىڭ سوقپاعى، كەيىنىڭ الدى تۇيىق، قالىڭ قامىس، جىلىم قۇي، وتكەل  بەرمەيدى، كەيدە قۇلىستايدىڭ اش قاسقىرلارىنىڭ قورشاۋىنان ءولدىم-تالدىم دەگەندە ارەڭ قۇتىلادى. كەيدە جول ورتاعا بارعاندا ءوزى سىرتتاي جاقسى كورەتىن ارۋدى جانە اۋىلداستارىن قيماي، كەرى قايتادى، اقىرى ءبىر كۇنى ءساتى ءتۇستى. قارا جۇمىستان قالجىراپ كەپ كوزى ءىلىنىپ كەتىپ ەدى، ءبىر سوقپاق جولعا ءتۇستى، جولىن  ەشكىم توسپادى، نە ءبىر توسقاۋىل جوق، جولعا تانىس جۇردەك جىلقىداي الدىنان كەزىككەن قالىڭ قامىستى جارىپ ءوتىپ جەلە جورتىپ كەلەدى، ول كەشە ءوزىن  قالىڭ قامىستىڭ اراسىندا قايدا بارارىن بىلمەي  قىڭسىلاپ ۇلىعان بولتىرىككە ۇقساتقان ەدى، بۇگىن ءوزىن سالبۋرىنعا  شىققان جەر  جاعدايىنا قانىق، دەسەدە، وتە ساق ءارى ءيىسشىل ارلان قاسقىرعا ۇقساتتى. اقىرى ءبىر سايراپ جاتقان كۇرە جولعا ءتۇستى. وسى كۇرە جولدىڭ قايدا اپارارىن شامالاپ بىلەدى. وسى جولعا شىعۋ ءۇشىن، تابانى كۇرەكتەي قىرىق جىل الاسۇردى. جاراتۋشى جار بولىپ، كوكبورىنىڭ رۋحى جەبەپ، ءۇمىت-سەنىم، ارمان-تالاپ، قابىلەت-دارىن ... ءبار- ءبارى قوسىلا كەلە ونى اقىرى قامىسى مەن ءشيى بويلاپ وسكەن، قارا ەبىسى تىنباي ازىناعان قاراقۇمنىڭ شىتىرمان جولىنان     اداستىرماي الىپ شىقتى. ول ءومىردىڭ  كۇردەلى قايشىلىققا تولى، باق پەن  سور ەگىز ەكەنىن، تەڭىزدىڭ تولقىعانى سياقتى ورتالىقتاعى وزگەرىستىڭ اۋىلعا دەيىن شارپيتىنىن، «سۋ تولقىسا كوبىگى بەتىنە شىعادى، ەل  تولقىسا  تەنتەگى  شەتىنە شىعادى» دەپ اتامىز قازاق تەگىن ايتپاعانىن وسى قاراقۇمدا جاتىپ-اق جانىمەن سەزىندى. قۇلىستايدىڭ توسىندەگى كۇن سايىن كەتەۋى كەتكەن قاراقۇمنىڭ قۇبىلمالى اۋا رايى، جان-جاقتان جينالعان باي ماناپ، بۇزاقى ەلەمەنتتەر، زيالى جاستاردىڭ كوللەكتيۆ تىرلىگى، ۇزاق تۇنگە ۇلاسقان اڭگىمەلەرى، مۇڭ-زارى، جان سىرى وعان ءپاني دۇنيەدە قالاي ءومىر ءسۇرۋدى، نەنى قالاي ايتۋ، جازۋدى ۇيرەتتى. ەگىزكول _ قۇلىستايدىڭ جايناعان قوس كوزى، ول قۇلىستايدىڭ كوز الدىندا ەسەيدى. قۇلىستاي قارتايدى، ەگىزكول سۋالدى، ونىڭ ەبىنىڭ وتىنەن شىعىپ، ادەبيەت-كوركەمونەردىڭ ءابىلحايات سۋى اتانعان قاراعاي باستاۋدى بەتكە العان كۇرە جولعا تۇسكەنىن سەزىنگەن شىعار. ونسىزدا قارا ەبى حابارلاپ ۇلگەردى. قارا ەبى جىل سايىن ۇدەمەسە باسەيگەنى جوق. ول ءبىر الجا-الجاسى شىققان قاعىر دالانىڭ مۇڭ -قاسىرەتىن ەستىر قۇلاق  بولسا، جەر شارىنىڭ  ارعى  بەتىنە  باياعىدا-اق جەتكىزىپ بولدى.  

   تولى قالاشىعىنا شولدەن قاتالاپ، ۇشىپ-جىعىلىپ ارەڭ جەتتى. ىزدەگەنى 40 نەشە جىلدىڭ الدىندا ەڭ سوڭعى  ءبىر-ەكى ۇرتتاۋعا ارەڭ ۇلگەرگەن، بالالىق كۇندەرىنىڭ ەلەسى قالعان قاراعاي باستاۋ. بارىدە وزگەرگەن،

    باستاۋدىڭ باسىنا بيىك مۇنارا ورناتىلىپ، توبەسىنە  قاراعاي  باستاۋدان ءشولىن قاندىرىپ  ۇشىپ  بارا  جاتقان اققۋلاردىڭ ءمۇسىنى ءىلىنىپتى. ىرگەسىندە، تالدىڭ اراسىندا قازاق ادەبيەتىنىڭ كوسەمى ابايدىڭ ءمۇسىنى تۇر. بارىدە جاقسى جاسالعان. سوندا  باستاۋ  قايدا، سۋ قايدا، باستاۋدىڭ باسىنا دا ءۇي سالىنىپتى. ءاسىلى، وسى جەردىڭ كۇزەتشىسى بولسا كەرەك، ءبىر ازامات ءۇيدىڭ ەسىگىن اشىپ، اقىنعا ءبىر باقىر سۋ الىپ بەردى. اڭساپ كەلگەن اقىن ءاي -شايعا قاراماي ءبىر -اق     كوتەردى ...
 
   اقىن تۇسىنەن وياندى. بارىدە باياعىداي. قاراقۇمدى، ەگىزكولدى جانە ىستىق -  سۋىقتى بىرگە وتكىزگەن، ەبىنىڭ وتىندە جاساپ جاتقان اق ەدىل اۋىلداستارىن    ساعىندى. تۇنىمەن باسپاعا ۇسىناتىن جىر كىتابىن كوشىرىپ شارشاعاندىكى مە، تاعى دا كوزى ءىلىنىپ كەتتى. تاعى دا ءتۇس كوردى. باياعى ۇيەڭكى جوعالىپ، ءوزى سونىڭ جوقتىعىن بىلدىرمەۋ  ءۇشىن  ۇيەڭكىگە   اينالىپتى، قالىڭ قامىس-ءشيدىڭ اراسىندا سونادايدان كوزگە شالىنادى. ىرگەسىنەن  قاراعاي باستاۋ سياقتى ءبىر باستاۋ تەپشىپ شىعىپ، شاعىن كولشىك قالىپتاستىرىپ جاتىر. سۋى قانداي تۇپ-تۇنىق، اينادان اۋمايدى. اۋىلداستار ساياسىن سايالاپ،كۇزدە كولشىككە اققۋ-قاز،

   كوكقۇتان سياقتى جىل قۇستارى كەلىپ قوناقتايدى ەكەن. كەزىندە ۇيەزدەيتىن ءۇيىر-ءۇيىر جىلقىلاردىڭ قايدا كەتكەنىن بىلمەيدى. ماڭايىنا قاراپ ەدى، قامىسى مەن ءشيى سيرەپ، قۇلازىپ تۇر. كەزىندە ءوزىن اداستىرعان شىتىرمان جولدار كوزىنە باداناداي بوپ اپ-انىق كورىندى. ودان كەيىندە كوپ جولدار تۇسكەن. اۋەل دەسەڭ تاس جول دا بار. جولدار وعان قۇددى بالانىڭ  قاعازعا  سالعان  شيمايى سياقتى كورىندى. قۇلىستاي ءوز كەزىندە كولدەنەڭ اتتىعا جول بەرمەيتىن، كىرگەن ادام وڭايلىقپەن شىعا المايتىن ءتىلسىم ساراي سياقتى ەدى. ەندى ول قاسيەتىنەن جۇدا بولىپتى. ونىڭ ەسەسىنە كۇنى كەشەگى جالعىز كوشەسى  بار  وزگەلەر  «گۇلدەنگەن اۋىل»  (تولىنىڭ تۇلەگى، كۇيشى شارباتقان اقتابان ۇلىنىڭ راديودا كۇندە باستاۋ كۇيى بوپ شەرتىلەتىن كۇيىنىڭ اتى) دەپ مازاقتايتىن تولى قالاشىعىنىڭ ايقىش-ۇيقىش كوشەسى مولايىپ، بۇرىن كەلىپ كورمەگەن ادام وڭاي اداساتىن بوپتى. 

    ادامنىڭ اعاشقا اينالعانى قانداي قىزىق. ارسا-ارسا بۇتاقتارى جەلمەن بىرگە ىرعالىپ تۇر. ادەمى وسكەن اعاش كورسە قيعىسى كەپ تۇراتىن كوزى تويماستاردىڭ كوزىنە ىلىكتى. جالما-جان توك اراسىن الىپ قيۋدىڭ قامىنا كىرىستى. ول ورنىنان شوشىپ وياندى، ۇزاق  ۋاقىت  اۋىر  ەڭبەكتە  بولعاندىقتان با، قول- اياعى، بەلى قاقساپ شىداتپاي جاتىر. 


بۇل اقىن ءابىلقايىر اقبايەۆ ەدى.




رەداكتورى: ارداق  كامالقان قىزى
 
تورابىمىزدان ماقالا كوشىرەتىن بولساڭىز ، توراپ اتىن بەرىپ قويۋدى ۇمىتپاڭىز، بولماسا زاڭدىق جاۋاپكەرلىگىن قۋزاستىرامىز.
مسالى: «تارباعاتاي اقپارات تورابىنان» الىندى.
powered by IlgharCMS 3.2 www.ilghar.cn