ەەڭ جاڭا مازمۇندار
ۇلتتار ىنتىماعىنىڭ بەرەكەلى شاڭىراعى
ءسوز مادەنيەتى تۋرالى
پارتياعا قاي - قاشان دا ادال بولىپ، كوممۋنيستەردىڭ اسىل قاسيەتىن ماڭگى ساقتايمىن
جاڭا داۋىردە جاڭا بەينەمەن تىڭ جۇمىستار تىندىرايىق
پارتيا 19 - قۇرىلتايىنىڭ رۋحىن جەتەكشى ەتىپ، جاڭا داۋىردە تىڭ جۇمىستار تىندىرامىن
پارتياعا ادالدىعىمدى ءىس جۇزىندىك ارەكەتىم ارقىلى ايگىلەيمىن
19-قۇرىلتاي رۋحىءار ۇلت حالقىنىڭ كوكەيىنە ۇيالادى
وتىرىكتىڭ سىباعاسى
«تۋىستاسۋ اپتالىعى» قيمىلىن ورىستەتتى
ايماعىمىزدا ۇلتتار ىنتىماعى بويىنشا « تۋىستاسۋ اپتالىعى» قيمىلى جاپپاي باستالدى
قۇرىلتاي رۋحى ءار جۇرەككە ءنار بەردى
مالدىڭ قىس قىرىنان امان-ەسەن وتۋىنە كەپىلدىك ەتتى
راديو قابىلداعىش ءوز رولىن كورسەتتى
ۇلى ارماندى ورىنداۋ ءۇشىن جۇڭگو كوممۋنيستىك پارتياسىنىڭ باسشىلىعىنا،ءسوزسىز،تاباندى بولۋىمىز كەرەك
«قىستاق ىستەرىن باقىلاۋ كوميتەتىن قۇرۋ، كەمەلدەندىرۋ جونىندەگى جەتەكشى پىكىردى» باسىپ تاراتتى
پارتيا 19-قۇرىلتايىنىڭ رۋحىن ىشكەرىلەي دايەكتىلەندىرىپ، كەدەيلىكتەن قۇتىلدىرۋدان قامال الۋ شايقاسىنىڭ جەڭىسىنە تاباندىلىقپەن قول جەتكىزۋدى باسا دارىپتەدى
«اۋەلگى ماقساتتى ۇمىتپاي، بورىشتى ەستە ساقتايمىز»
پارتيا 19-قۇرىلتايى رۋحى قارتتارعا قۋات بەردى
لاشىقتار رايونىن وزگەرتىپ سالۋ ينجەنەرياسى بۇقارانى يگىلىككە كەنەلدىردى
ۇسىنىلىمدى ارتتىرىپ، حالىقتىڭ باقىت كورسەتكىشىن جوعارىلاتتى
ءدوربىلجىن اۋدانى قارامايلى ـ شاۋەشەك تەمىر جولى قۇرىلىسىن پارمەندى جەبەدى
سوتسياليستىك وزەكتى قۇن كوزقاراسى تاربيەسىن كۇشەيتتى
پارتيا مۇشەسىنىڭ «قول سومكەسى»
مەيىربان انالار كەدەي وتباسىلارعا جىلۋ اتادى
ەكى تامشى
ايقىن تۋ ۇستاپ، پارتياعا باتىل ىلەسەمىن
بورىشتى ەستە بەرىك ساقتاپ، نەگىزگى ساتىدا تامىر تارتىپ، باس نىسانانى ىسكە اسىرۋعا اقىل-پاراساتىم مەن كۇش-قۋاتىمدى ارنايمىن
شينجياڭدا جاساپ جاتقانىمدى ماقتانىش ەتەمىن
پارتيانىڭ ابزال ساياساتىنىڭ ارقاسىندا تاماشا تۇرمىسقا قول جەتكىزدىك
ءدوربىلجىن اۋدانى تۇراقتى مۇلىككە قارجى قوسۋ نىساندارىن ءتۇيىندى ىلگەرىلەتتى

وقىرمانىما ءوز قولتاڭباممەن عانا بوياۋسىز كورىنۋدى قالايمىن...

جولدانعان ۋاقىتى : 2017/1/22 18:06:05

_ اقىن،اعارتۋشى ورىنعازى ءمانبازار ۇلىمەن سۇحپات



سۋرەتتە: ارتقى قاتاردا (وڭنان) قىزىر حاميت ۇلى، ورىنعازى ءمانبازار ۇلى، باتىرقان قۇسبەگين، رايىمبەك مولداباي ۇلى، الدىڭعى قاتاردا (وڭنان) قادىل نۇراحىمان ۇلى،
قىزىر يمانعالي ۇلى، بەيبىت قىرىقباي ۇلى.

 
   
  توقتاۋباي ماكەباي ۇلى: قۇرمەتتى ورىنعازى اعا؟! وزدەرىڭىزدىڭ ىزدەرىڭىزدى باسىپ،ارتتارىڭىزدان  ەرىپ،وزدەرىڭىزگە قاراپ بوي تۇزەپ،ويىن ۇشتاعان ىنىلەرىڭىزدىڭ ءبىرىمىن. ادەبيەت الاڭىنا كەلىپ،ءسوز ونەرىنىڭ قىر-سىرىنا  ۇڭىلگەن وتىز جىلدان بەرى قاراي ءوزىڭىزدىڭ باسىلىم كورگەن ءار شىعارماڭىز نازارىمنان قاعىس قالعان جوق دەسەم ارتىق ايتقان بولارمىن. ادال وقىرماندارىڭىزدىڭ ءبىرىمىن دەپ سەنىممەن ايتا الامىن،ويتكەنى مەن ءوزىم ادەبيەتكە قىزىعا باستاعان كەزدە اينالامىزدا     ءوزىڭىز بار. قاجەت جاقان ۇلى،ءۋايىس سۇلتان ۇلى،دالەلحان ءابىلماجىن ۇلى قاتارلى ساناۋلى عانا جەرلىك اۆتورلار بولدى. قالاي ايتساڭىزدا اينالاڭداعى قالام يەلەرى باسقاعا قاراعاندا ىستىق بولادى ەكەن،مەنىڭ وزىمە سولاي ەدى. وزدەرىڭىزدىڭ جىلت ەتىپ شىققان دۇنيەلەرىڭىزدى قالت جىبەرمەي كورەتىنمىن،ساقتايتىنمىن،جاتتايتىنمىن. قىسقاسى،ىزدەرىڭىزگە ەلىكتەي ءجۇرىپ،جان دۇنيەمدە ادەبيەتكە قۇشتارلىق وياندى،سول قۇشتارلىقتىڭ ارقاسىندا وزدەرىڭىزبەن ءۇيىر-ايقاس بولىپ،تالاي-تالاي دامدەس،ساپارلاس بولدىم. ءومىر ساپارىمەن ونەر جولدارىڭىزداعى تالاي ءتاتتى اڭگىمەلەرىڭىزگە قۇلاق قۇرىشىن قاندىردىق. دەسەدە،ءدال وسىنداي كەڭىرەك شۇيىركەلەسۋدىڭ وڭاتى بۇگىن كەلىپ وتىر،ەندى ءوزىڭىزدىڭ ءومىر جولىندا ونەر ساپارىن قالاي باستاعانىڭىز جايلى سىر شەرتە وتىرساڭىز؟
 
    ورىنعازى ءمانبازار ۇلى: مۇنىڭ وتە ءجون بولدى توقتاۋباي باۋىرىم. سىرلاسارعا جان تاپپاي،جابىعۋعا  جاقىنداپ جۇرگەن شاعىمدا جانىمدى جەلپىندىرىپ،كوڭىلىمدى سەرپىلتىپ،ادال كوڭىلمەن اعىڭنان اقتارىلا سىرلاسۋعا شاقىرعانىڭا جانىمنىڭ وتى مازداپ،ءدان ريزا بولىپ  وتىرمىن.
 
    اركىمنىڭ ونەر جولىنا كەلۋى ءار قالاي بولادى عوي،سۇراعانىڭ ءجون.ارىدان باستاپ وي قوزعار بولسام، 195-جىلداردىڭ سوڭىن الا ادەبيەتكە قىزىعىپ،قالام سابىنا جاعالاسقانداردان ءبىر شوعىرىمىز بوي كورسەتكەن ەدىك،قازىر وسى شوعىردان الاڭقىنىڭ اعاشىنداي بولىپ سەلدىرەپ ساناۋلى عانا قالامگەر قالىپپىز.سىرلاسىپ،مۇڭداساتىن جان جوقتىڭ قاسى،وتە-موتە،جازعان-سىزعاندارىمىزدى ايتىسىپ،وقىسىپ،ارتىق-كەمىن مىنەسىپ،تۇزەسىپ وتىراتىن قالامداس،زامانداس سەرىكتەرگە وتە ءزارۋمىن،بۇل دا ءومىر زاڭدىلىعى،جاراتىلىستىڭ جازۋى شىعار،كونبەسكە دە شاراڭ جوق ەكەن.
 
    مەن ەڭ اۋەلى،ءومىر جولىما   بۇرىلا كەتەيىن. مەنىڭ بالا كەزدەگى كەشىرمەلەرىم وتە كۇردەلى،مەن    انامنىڭ ءتۇر-ءتۇسىنىڭ قانداي ەكەنىندە بىلمەيمىن. 1947-جىلدارداعى اۋمالى-توكپەلى زاماندا الدىمەن   شەشەم،ارتىنان اجەم ەدەل-جەدەل    و دۇنيەلىك بولىپ،ارت-ارتىنان  كەلگەن اۋىر قازانىڭ قايعىسى قابىرعاسىن قايىستىرعان جاسى دا ەگدەلەپ قالعان اكەمنىڭ قۇشاعىندا شىرىلداپ قانا قالا بەرگەن ەكەنمىن. ولمەستىڭ كۇنىن كورىپ،تارتپاعان  جاپاسى  قالماعان،جانسەبىل اكەنىڭ باۋىرىندا وسكەن،شەشە مەيىرىن كورمەگەن شەر كوكىرەك جەتىم ەدىم. جاعدايدىڭ ماجبۇرلەۋىمەن جەتى-سەگىز جاستان باستاپ مال شەتىنە شىعىپ،تىرلىك قامىنا ەرتە كىرىستىم. ون ءبىر جاسقا شىققان جىلى ناعاشىمنىڭ ورتالاۋ  مەكتەپ وقىپ جۇرگەن قىزى ابىكەن   ءماجىتاي قىزىنىڭ مەكتەپ ءومىرى  جايلى ايتقان قىزىقتى اڭگىمەلەرى جان دۇنيەمدى جاۋلاپ،سول مەكتەپكە بارۋعا اڭسارىمدى اۋداردى. ءبىراق ءارى كەدەي،ءارى جالعىزدىق كورگەن اكە مەنى وقىتۋعا شاماسى كەلمەۋشى ەدى. سول ءبىر وقۋعا دەگەن قۇشتارلىقتىڭ جەتەلەۋىندە مەن اقىرى مەكتەپكە قاشىپ باردىم،جاعدايىمنان حابار تاپقان مەكتەپ مەنى جەتىم دەپ شەتكە قاقپادى،ۇكىمەتتىڭ جاردەمىمەن وقىتتى. بالا كۇنگى تۇرمىستىڭ اشتى ءدامى  مەنىڭ  تاڭدايىمدا   ماڭگىلىككە قالىپ قالعاندىقتان،وقۋدىڭ قادىرىن جەتە ۇعىنىپ،قاتارىمنان   وزىق بولىپ وقۋعا تىرىستىم.
 
    ال،ونەر جولىنا قالاي ات باسىن بۇرعانىم جايلى ايتار بولسام،باياعى مەنى مەكتەپكە بارۋعا سەبەپشى بولعان ناعاشىمنىڭ قىزى ابىكەن ونەرگە قۇشتار جان ەدى،كەيىن تانىمالى،جۇلدەگەر ايتىسكەر اقىن بولدى. ول كەشكى ارەدىكتەردە ولەڭ،جىر-داستانداردى وقىپ بەرەتىن،ماڭايداعى كورشىلەر،ۇلكەن-كىشى تۇگەل   جيىلىپ سونى تىڭدايتىنبىز. ونىڭ    وقىعان جىر-داستاندارىن ءبىر-ەكى رەتتەن كەيىن جاتتاپ الىپ،باسقالارعا مەن ايتىپ بەرەتىنمىن. «سۇلۋ شاش»، «قۇرالاي سۇلۋ»،«اعاش ات»،«كۇلاندا» تاعى باسقا جىر-داستانداردى سول  ابىكەننەن تىڭداي،جاتتاي ءجۇرىپ ونەرگە دەگەن قۇشتارلىعىم ويانىپ، ماحابباتىم وتالدى. ال،ارعى تەگىمنەن ايتسام اكەم مارقۇم: «شەشەڭ ولەڭشى ەدى» دەي بەرەتىن. مۇمكىن،سول انامنىڭ قانى ارقىلى اعىپ كىرگەن   ونەرىنىڭ قاسيەتى دە بار بولۋى   كەرەك،ەكىنشى كلاس وقىعاننان باستاپ مەكتەپتىڭ تام گازەتتەرىنە   ولەڭ جازىپ شىعارا باستادىم. ادەبيەت الەمىنە قادام تاستاۋىم وسىلاي باستالدى. مىنە،سودان باستاپ ادەبيەتپەن ءومىرىم بىتە قايناسىپ كەتتى،ءالى ىرگە بولگەمىن جوق،ماڭگىلىك   بولمەيمىن دە.
 
    وسىناۋ ونەر ساپارىڭىزدا ءوزىڭىز ۇستاز تۇتقان،قۇرمەت تۇتقان تۇلعالارىڭىز بولعان شىعار؟
 
    ءومىر جولىندا ولەڭدى سەزىمدىك تانىم كۇيىندە تانىعان تۇستا كوپتەگەن اۆتورلاردىڭ ولەڭدەرىن وقىدىم،   الدىمەن اباي ولەڭدەرىن وقىپ جانىما ازىق جينادىم. ءوزىمىزدىڭ قالامگەرلەردەن قاۋسىلقان قوزىباي ۇلى،راحىمەتتوللا اپشە ۇلى،قۇرمانالى وسپان ۇلى قاتارلى اۆتورلادى ۇناتىپ ۇلگى الا وقىدىم. ودان كەيىنگى    زاداقان مىڭبايەۆ،بەردىبەك قۇرجىقايەۆ،قابىل ىبىراي،ابدەنباي باجايەۆ قاتارلى اۆتورلاردىڭ  ولەڭى  ءتىلىنىڭ  شۇرايلىلىعىمەن،ويىنىڭ تەرەڭدىگىمەن،كوركەمدىگىمەن وزىنە قاتتى باۋرايتىن.ال،قاسىم امانجولوۆ كىتاپتارى قولىما تيگەننەن كەيىن ەس-اقىلىم بۇتىندەي سوعان اۋدى،ونىڭ ولەڭدەرىن دەرلىك جاتقا الدىم،قاسىمشا جازعىم كەلدى،ءبىراق ورەم جەتپەدى. 1980-جىلداردىڭ اقىرىندا مۇقاعالي ماقاتايەۆ، قادىر مىرزاليەۆ،تۇمانباي مولداعاليەۆ ولەڭدەرىنىڭ اسەرى جان دۇنيەمدە ۇلكەن بۇلقىنىس تۋدىردى. مۇقاعالي ولەڭدەرىنىڭ اسەرى مەن ءۇشىن   بارىنەن دە اسىپ ءتۇستى،مەنى ءوز شىڭىراۋىنا تارتىپ كەتتى،جاڭا وي، وتتى سەزىم،ەركە دە ءتاتتى ۇيقاستارعا جولىعىپ،جان دۇنيەم بۇرىن-سوڭدى كەنەلمەگەن بايلىققا كەنەلدى. وسىدان باستاپ مەن بۇرىنعى جازعاندارىمدى بۇتىندەي كەرەكسىز سەزىنەتىن بولدىم.يمانداي شىنىمدى ايتايىن،1980-جىلداردىڭ جارىمىنان 1990-جىلدىڭ ورتان شەنىنە دەيىن وسى ون جىلدا شىت جاڭا ماشىققا كوشتىم،وسى ون جىلدا مەنىڭ بەتالىسىمدا وراسان زور وزگەرىستەر بولدى،وزىمدە جاتىلا باستاعانداي سەزىندىم.
 
    بۇل مەن وقىعان اقىنداردىڭ ماعان كورسەتكەن ءتول اسەرلەرى بولدى، ءبىراق،سولاردىڭ بارىنە اۋماعان  ءوزى بولىپ،ويسىز،سەزىمسىز، ەن-تاڭباسىز ەلىكتەۋدەن اۋلاق  بولدىم.
 
    ونەر  جولىنداعى  ۇستانعان جولىڭىزدى ايتا كەتسەڭىز؟
 
    مەن ادەبيەتتەن ارناۋلى ءبىلىم العان ادام ەمەسپىن،ادەبيەتكە قۇمارتا  ءجۇرىپ وسىناۋ «ءسوز پاتشاسىنا»  باسى بايلى قۇل بولىپ قالعانىمدى   وزىمدە بىلمەي قالدىم. جاقسى ولەڭدى تاڭقۋرايداي ەزىلىپ وتىرىپ وقيمىن، سودان تاۋسىلماس ەستەتيكالىق ءلاززات الامىن. ۇستانعان جولىما كەلسەم ءبىر مەزگىل جازىپ،ءبىر مەزگىل ۇيرەنەمىن،تەك پوەزيا عانا ەمەس،پروزانى دا كوپ وقيمىن،كەڭ كوسىلگەن  بايتاق پروزا ماعان وي تۋدىرادى،ءومىر تانىتادى. سول شيرىعۋدان   بارىپ-بارىپ وي تۋادى،قايتا كەلىپ ولەڭ جازامىن. مەنىڭ قۋانىشىم،مۇڭىم ولەڭدەرىم ارقىلى بىلايعى جۇرتقا جاريا بولىپ جاتادى،مەن ولەڭسىز وتكەن كۇندەرىمدى ەڭ ماعىناسىز تيىندىق قۇنى جوق كۇندەر دەپ سانايمىن.
 
    مەن ءبىر جازىپ تاستاپ قويعاندارىمدى ۋاقىت وتكىزىپ بارىپ قايتا وڭدەيمىن،العاشقى ەت قىزۋدا جازىپ تاستاعاندارىمنىڭ كوبى كەرەكسىز نارسەلەر بولىپ شىعادى دا،ءوز-  وزىمە كوڭىلىم تولماي قومسىناتىن كەزدەرىم كوپ بولادى. مەن قاعازعا   اياماي كوپ شيمايلاپ،كوپ وڭدەيمىن. وڭدەۋ بارىسىندا جۇرەگىم قايتا جىلىپ،ءۇمىتىم قايتا جانا باستايدى. ءارقانداي ولەڭىم وسىنداي ىسقىلاۋلاردان وتەدى،ەندى بولدىڭ-اۋ  دەگەندە بارىپ كوشىرەمىن،جول ۇستىندە باسقا شارۋامەن اينالىسىپ جۇرگەننىڭ بارىندە دە ويىم ولەڭدەرىمنەن وڭاشا بولمايدى. سوقپا    سەزىم،اياق استى قوناتىن شابىت، وزدىگىنەن قۇيىلىپ تۇراتىن ءسوز تەڭىزى بار دەگەنگە ءوزىم انشا كەلىسە بەرمەيمىن،قاباعىم  سالبىراپ،   ءۇنجىرعام ءتۇسىپ،شۇقشيا-شۇقشيا كەلىپ، سەرپىلە قالعانداعى تاپاۋاتىم عانا ءماندى جەمىستى بولادى،اندا-ساندا ءبىر تۇرتە سالىپ جاقسى تۋىندى بەرەم دەگەنگە مەن سەنبەيمىن. ءبىراق مەن ءوزىم ەلدەن الا قيراتىپ تاستادىم  دەگەننەن اۋلاقپىن،وقىرماندارىما ءوز ءتۇر-تۇلعاممەن،قولتاڭباممەن عانا بوياۋسىز كورىنۋدى قالايمىن.
 
    وقىرماندارىڭىز ءسىزدى «قىسقا  ولەڭنىڭ قىرپۋلى اقىنى» دەپ سانايدى،بىرنەشە كولەمدى داستانداردى دا ۇسىندىڭىز،سول ءۇشىن كەسەك- كەسەك داستاندار جازۋعا قارىمىڭىز قاپتال جەتەدى. ال،ءسىزدىڭ ىلعي قىسقا ولەڭگە  اينالىپ  سوعا  بەرەتىنىڭىزدىڭ سەبەبى نەدە؟
 
    بۇنىڭ ابدەن دۇرىس ساۋال بولدى،مەن باستاپتا تامىلجىعان داستاندارعا قۇمارتپادىم ەمەس،قۇمارتتىم. كەيىن وي توقتاتا كەلە بۇل شىنايى بولعان ءومىر شىندىعىن بايانداۋ، وقيعانى جەتكىزىپ بەرۋ،بىرەۋدىڭ تۋعانىنان ولگەنىنە دەيىن اڭگىمەلەۋ، وعان پروزا مىندەتتى عوي دەپ    قارايتىن وزىمدىك شولاق تانىمىم   قالىپتاستى دا،قىسقا ولەڭگە ىنتام اۋا بەردى. بۇل دا تۇرمىس بارىسىندا   تۋىنداعان وي ءتۇيىنىم ەدى. مەن اسا كوڭىلشەك،نازىك جاندى اداممىن،تەز اسەرلەنىپ،تەز سۋىنامىن. وسىنداي تاپ بەرمە ءومىر شىندىعى مەنى قىسقا ولەڭگە تاپجىلدىرماي ماتاستىرىپ تاستادى. بىردە تانىمال ءبىر جازۋشى اعامىز ماعان: «سەن ەندى قىسقا    ولەڭگە جاتىلدىڭ كەسەك دۇنيەلەر  ۇسىنبايسىڭ با» دەپ تالاپ قويدى،مەن ول كىسىنىڭ ءسوزىن جەردە تاستاماي بىرنەشە داستان جازدىم،قۇلشىنعان جانعا قيىندىعى جوق قوي،ءبىراق سوڭىنان قايتا اينالىپ كەلىپ وسى قىسقا ولەڭنىڭ قاقپاسىن قايتا قاقتىم. مەن شىن مانىندە اقىنمىن با،ولەڭدەرىم قانشالىق ومىرشەڭ؟مۇنىڭ باعاسىن وقىرمان بىلەدى. ال،ءوزىم ءالى دە شاكىرت كۇيىمدە وسى  ولەڭنىڭ  الەگىندە  جۇرگەنىمدى    ەرەسەن باقىت سانايمىن.
 
    ءسىز مەكتەپ قابىرعاسىنان باستاپ ەسەپتەگەندە قازىرگە دەيىن 60 جىل قالام شارۋاشىلىعىمەن شۇعىلدنعان ساقا قالامگەرسىز. ءبىراق،ءسىزدىڭ كىتاپتارىڭىز ءوز تۇستاستارىڭىزدان كەيبىر شاكىرتتەرىڭىزدەن دە كەيىن جارىق كوردى،ءبىراق ءتورت-بەس جىلدىڭ ىشىندە ءۇيىپ-توگىپ ون ءتورت كىتابىڭىزدى ۇسىنىپ ۇلگىردىڭىز دە ەل-جۇرتتى ەلەڭ  ەتكىزدىڭىز،ايتىڭىزشى،بۇندا قانداي سىر جاتىر؟
 
    بۇل دا مەنىڭ جان جەرىمە تيەتىن سۇراق. مەنىڭ تۇڭعىش جىر جيناعىم   «جان تۇبىندەگى جازۋلار» 2009- جىلى عانا جارىق كوردى. قىسقارتىپ ايتايىن،العاشقى تۋىندىم 1958-جىلى «ىلە پيونەرلەرىندە» جارىق كوردى،  وسىدان باستاپ تىنباي جازدىم،العاشقى جازعاندارىم سانامدى بولمىس بيلەگەندىكتەن جالاڭ ۇران،كالەندارلىق ولەڭدەر بولعاندىقتان،كەيىن  كەلە  ويانعان وي-ساناممەن سايكەس كەلمەدى. ولەڭ جازۋدا وزىمدىك بۇرىلىس جاساعاننان كەيىن ول ولەڭدەر ويىما ولقى كەلدى. ءوز تەڭدەستەرىم بىرنەشە كىتابىن شىعارعانشا مەن قۇرالاقان   ءجۇردىم. الايدا،مەن تىنىش جاتقان جوق ەدىم،جازىپ جاتقانمىن. سونىمەن قوسا،بۇرىنعى جازعاندارىمنىڭ ىشىندە ازىن-اۋلاق كەرەكتى ولەڭدەرىمدى الىپ قالدىم دا 4 تە 5 كىتاپ شىعاتىن وتىز جىلدىق جازىپ-سىزعان ولەڭدەرىمدى ورتەپ جىبەردىم،وتىز جىل تىنباي جازعان نارسە از دۇنيە مە؟ مەن سول كەزدە زامانداستارىمنان قالعانىما استە وكىنبەيمىن،مەنى قۇداي قاققاندا اراسىنا كىرەش بەلگى قويىپ وتىرىپ «ۋاقىت جايلى» ولەڭدەردىڭ وزىنەن ءبىر كىتاپ شىعارا سالعاننان امان قالىپ وتىرمىن عوي. كىتاپتارىمنىڭ كەشىگىپ بەرىلگەنىنە قۋانامىن، وكىنەتىنىم جىر كىتاپتارىمنىڭ وقىرمان قولىنا پوەزيانىڭ ادامدارعا بەينە   «ىشىرتكىدەي» قونىپ تۇرعان،وقىرماننىڭ ولەڭگە دەگەن سۇرانىسى  كۇشتى،كەزىندە تيمەگەنى عانا.
 
    ءسىز جىر جيناقتارىڭىزدى وقىرماننىڭ ولەڭگە دەگەن سۇرانىستى كەزىندە تيمەگەنىنە وكىنەتىنىڭىزدى   ەمەكسىتىپ قالدىڭىز عوي،ءتول    ادەبيەتىمىزدىڭ قازىرگى حالى تۋرالى قانداي ويداسىز؟سىزشە بولعاندا   قازىرگى كەزەڭدە،شىنىندا،پوەزيانىڭ وقىرمانى ازبا؟
 
    قۇدايعا شۇكىر ءتول ادەبيەتىمىز قازىر ۇشقان قۇستاي تەزدىكپەن دامىدى عوي،تۋىسقان ۇلتتاردىڭ ادەبيەتىمەن ۇيالماي سالىستىراتىن دەڭگەيگە جەتپەسەك تە تاياپ قالدىق. ەندىگى كوكەيتەستى تىلەك ساننان ساپاعا وتۋدە. بىزدە جاقسى اۆتورلار جوق ەمەس بار. ال،ءبىزدىڭ جازعاندارىمىز ءوز ورتامىزدان القىپ شىعا الماي جاتىر،اناۋ قايشا تاباراك،ەركەش  قۇرمانبەك قاتارلى از اۋدارماشىلار  ارقىلى قۇندى شىعارمالارىمىز ميللياردقا جانە ميلليارد تىلىندە جازاتىن باسقا  تۋىسقان ۇلتتارعا تامتۇمداپ قانا جەتىپ وتىر. ەندى وسى ءوزىمىزدىڭ ۇزدىك تۋىندىلاردى سولارعا تانىتاتىن زور كولەمدەگى اۋدارماشىلار قوسىنى اۋاداي قاجەت دەپ ويلايمىن. ال،باسقا ۇلت شىعارمالارىن قازاق تىلىنە اۋداراتىن قوسىنىمىز قالىپتاسىپ كەلە جاتىر    ەكەن،مەن سوعان قۋانامىن. باسقا  تۋىسقان ۇلتتارمەن ادەبيەتتەگى اۋىس-كۇيىس ءتول ادەبيەتىمىزدى كوتەرمەسە قۇلدىراتپايدى. تاعى ءبىر ايتارىم، قازىرگى پروزامىز قوعامنىڭ تەرىسكەي بەتىن مىنەپ جازۋعا تامان اۋىپ بارا جاتقان سەكىلدى،بۇل جازىلۋى كەرەك،ءبىراق زامانىن گۇلدەندىرگەن ولمەس گەرويلاردى وقىرمانى ساعىنىپ قالدى-اۋ دەيمىن. نە جازساق تا ءداۋىردىڭ سىنىنان وتەتىن قۇندى شىعارمالاردىڭ سۇرانىس ءداۋىرى تۋدى دەپ ويلايمىن ءارى ونداي شىعارمالار تۋادى،تۋىپ تا جاتىر دەپ ويلايمىن. ال،وقىرمان ماسەلەسىنە كەلسەك، اركىمنىڭ ءوز وقىرمانى بولادى،  دەسەدە قازىر ولەڭ وقىلمايدى دەگەن جالپىلىق كوزقاراس بار. بۇل اسىرەسە،باسپا ورىندارىندا ورىن الىپ    وتىر،ولەڭ جاقسى بولسا نەگە وقىلمايدى. ال،ولەڭنىڭ وقىرمانى اناۋ 80-،90-جىلدارداعىداي قىزعىندى ەمەس ەكەنى شىندىق.
 
    قازىر اعا بۋىن قالامگەرلەردىڭ  تولىق جيناقتارى شىعارىلىپ،ەڭبەكتەرى ەسكەرىلىپ جاتىر. اناۋ ومارعازى  ايتان ۇلىنىڭ تولىق جيناعىنان تارتىپ،ءوز اۋىلداسىمىز باتىرحان اعانىڭ ون تومدىعىن شىعارىپ،ەڭبەگىن ەسكەرىپ جاتىر،بۇنىڭ ءوزى ول كىسىلەرگە قاتىستى ورىندار جاعىنان جاسالعان ۇلكەن قۇرمەت،قامقورلىق دەپ تۇسىنەمىن. وسىدان كەيىن قالامگەرلەر اراسىندا «ون تومدىقتىڭ   اۋرۋىمەن اۋىرعاندار بەلەڭ الا باستادى» دەگەن داقپىرت بار. وسى دۇرىس پا؟ جانە ءوزىڭىز ون تومدىق سىرقاتىنان امانسىزبا؟
 
    بۇل ءبىر جىلىكتى ماسەلە،مەن مۇنى تۇبەگەيلى قاتە دەي المايمىن. بۇرىن ءار ءتۇرلى باسىلىمداردا ساپا جاعىنان تومەن،سان جاعىنان ازدىق ەتكەن جاعداي بار عوي. وسىعان   قاراعاندا،اقىن-جازۋشىلاردىڭ ەڭبەگى قۇرمەتتەلىپ،ءبىر باسپادان بىركەلكى ادەمى مۇقابامەن قايتا شىعارۋدىڭ پايداسى بولماسا زيانى جوق،ءبىراق مۇندا ىستەگەن ەڭبەكپەن،توككەن قان-تەر دۇرىس ەسكەرىلىپ،ساپا نەگىز ەتىلسە نۇر ۇستىنە نۇر بولار  ەدى. ال وزىمدە پەندەمىن عوي،بۇل اۋرۋدىڭ شالىعى بولماي قويمايدى عوي،مەن قازىرگە دەيىن حالقىما 14 جىر جيناعىن ۇسىنىپ ۇلگىردىم،مۇنىڭ ۇشەۋى قازاق ەلىندە باسىلدى،بىرەۋى قوسپا جيناق،ەلىمىزدەگى ءتۇرلى باسپالاردان ون جيناعىم شىعىپ     ۇلگىردى،ەندى ون تومدىعىم شىعىپ جاتسا وزدەرىڭمەن قۋانىشىم ورتاق قوي،وڭاتى كەلمەسە ول دەرتتى ودان ارى اسقىندىرۋدىڭ قاجەتى دە جوق. قالايدا كىتاپتارىم ءتۇرلى باسىلىمداردا ءتۇرلى بوگەنايلارمەن جارىق كوردى،وسىعاندا شۇكىرشىلىك ەتەمىن.
جاستاردى وقيسىزبا،جاستاردىڭ بەتالىسىنا كوزقاراسىڭىز قالاي؟
 
    البەتتە،جاستاردى مىندەتتى تۇردە دەن قويىپ وقيمىن،ۇلكەن ءۇمىت جاستاردا،جاستاردى قىزۋ ىنتامەن  بەرىلە وقيمىن،جەتپەي جاتقان جەرلەرىنە رەنجيمىن،جاستار وسى زامان ادامدارىنا لايىق ىستىق لەپپەن،جالىنداعان جىگەرمەن جازعانى ءجون دەيمىن،وتە جىلاۋىق جىرلار ادامنىڭ جىگەرىن جاسىتادى. جاقسى جازىلعان جاستار جىرىنا بالاشا قۋانامىن. قايتالاپ وقيمىن،ودان شەكسىز ءلاززات الامىن. ويتكەنى جاستاردان ۇلكەن ءۇمىت كۇتەمىن،ادەبيەتىمىزدىڭ اۋىر جۇگى سولاردىڭ ارقاسىندا تۇرماي ما؟قازىر جاستارعا جول كەڭ،ادەبيەتتى جاڭا بەلەسكە كوتەرسە سولار كوتەرەدى دەپ سەنەمىن. ولاردىڭ الدىندا اناۋ ابايدان باستاعان ادەبيەت الىپتارىنىڭ سالىپ كەتكەن سارا جولى تۇر. باسقانى قويعاندا ءوزىمىزدىڭ ومارعازى ايتان ۇلى مەن سەرىك قاپشىقباي ۇلى  پوەزيا مەن پروزادا سونىعا سوقپاق سالدى،ولار وزدەرىنىڭ عاجايىپ قولتاڭباسىمەن وقىرمانىنىڭ ءبارىن مويىنداتتى. بىزدەگى جاڭالىققا قۇشتار جاستار،سولاردان اسىپ وزدەرىن سولارشا مويىنداتىپ قاسات بۇزىپ،جاڭا     ورىسكە جول اشسا،ادەبيەتىمىزدىڭ مەرەيى ءوسىپ،اتاعى اسپاندايدى. پوەزيامىز گۇلدەنەدى. ءبىزدىڭ پوەزيامىزدىڭ توركىنى قازاقتىڭ قانى تازا قارا ولەڭى،جاستار جاسامپازدىق جولىندا اناۋ ومارعازىلارداي ۇلىلاردى ۇلگى تۇتۋى كەرەك،قالاي شالقىسا   دا پوەزيا ءتۇپ تامىردان ايرىلماسا قۇندى بولار ەدى.
 
    الدا قانداي جوسپارلارىڭىز بار؟

    تاعى ءبىر ولەڭدەر جيناعىن قولىما  العام،سونى تولىقتاۋدامىن. قارىمىم جەتىپ تۇرسا بىقسىپ تۇتاماي،ويلى دا ويناقى ولەڭدەرىمدى جازۋدى توقتاتپايمىن،شامام كەلمەيتىندەي بولسا  قاعاز بەتىن بۇلعاماي،قالامدى قاڭتارامىن،انانى-مىنانى جازامىن دەپ  ورىنسىز ۋادە بەرە المايمىن.
شەشىلە شەرتكەن سىرلارىڭىزعا  راقىمەت،قالامىڭىز قاڭتارىلماسىن!
وزىڭە دە راقىمەت.
 
سۇحپاتتاسقان _ توقتاۋباي ماكەباي ۇلى
 
رەداكتورى: جازيرا قاجىكەن قىزى
 
تورابىمىزدان ماقالا كوشىرەتىن بولساڭىز ، توراپ اتىن بەرىپ قويۋدى ۇمىتپاڭىز، بولماسا زاڭدىق جاۋاپكەرلىگىن قۋزاستىرامىز.

مسالى: «تارباعاتاي اقپارات تورابىنان» الىندى.