ەەڭ جاڭا مازمۇندار
امەريكانىڭ شينجياڭعا ساياتىن «زاڭ جوباسىن» ماقۇلداعاندىعىنا قاتتى كەكتەنەتىندىگىن جانە باتىل قارسى تۇراتىندىعىن ءبىلدىردى
ءارقانداي ادامنىڭ لاڭكەستىك كۇشتەرگە بولىسۋىنا استە جول بەرمەيمىز
امەريكا جاقتىڭ «شينجياڭ ارقىلى جۇڭگونى شاۋجايلاۋ» قاسكۇنەمدىگى مۇلدە ىسكە اسپايدى
وتانشىلدىق تۋىن بيىك جەلبىرەتىپ، وتانشىلدىق تاربيەنى كۇشەيتىپ وتانشىلدىقتى بەرىك سەنىمگە،رۋحاني كۇشكە،ارەكەت سانالىلىعىنا اينالدىرۋ كەرەك
2019-جىلى 12-ايدىڭ 6-كۇنى 283-سان
مەملەكەتتىك نەگىزگى زاڭ كۇنى مەن «نەگىزگى زاڭدى ۇگىتتەۋ اپتالىعىنىڭ» ۇگىتى
اكىمشىلىك مەكەمەسى 2019-جىلعى كەدەيلىكتەن ارىلتۋدان قامال الۋ ارناۋلى تاقىرىپتىق توپتىق ۇيرەنۋىن وتكىزدى 
اكىمشىلىك مەكەمەسى 2019-جىلعى 15-رەتكى پارتيا باسشىلىق گرۋپپاسى ءماجىلىسىن اشتى
ورتالىقتىڭ ”اۋەلگى ماقساتتى ۇمىتپاۋ، بورىشتى ەستە بەرىك ساقتاۋ“ نەگىزگى تاقىرىپتىق تاربيەسى باسشىلىق گرۋپپاسى «حابارلاندىرۋ» باسىپ تاراتتى
شي جينپيڭ رەسەيدىڭ زۇڭتۇڭى پۋتينمەن بەينە ەكراندا كەزدەسىپ
چىن چۋانگو قاشقار ايماعىندا تەكسەرۋ - زەرتتەۋ جۇرگىزگەندە مىنانى باسا دارىپتەدى
2019-جىلى 12-ايدىڭ 5-كۇنى 282-سان
2019-جىلى 12-ايدىڭ 4-كۇنى 281-سان
2019-جىلى 12-ايدىڭ 3-كۇنى 280-سان
ساۋان اۋدانىنداعى حالىق بۇقاراسى ارالاپ قىزمەت وتەۋ قيمىلىن القادى
2019-جىلى 12-ايدىڭ 2-كۇنى 279-سان
«تارباعاتاي تاڭداي قاقتىراتىن جاعى كوپ جەر ەكەن»
ساۋان اۋدانى 100 مىڭ دانا ەلەكتروندى سالاماتتىق كارتچكاسىن تاراتتى
2019-جىلى 11-ايدىڭ 30-كۇنى 278-سان
اۋىل-قىستاققا ساياحاتتاپ، حالىقتىق تۇسەلحانادا جاتا-جاستانا ءدامدى تاعامداردان ءدام تاتىڭىز
ورتالىق كاسىپورىنى شارۋالاردىڭ قانت قىزىلشاسى كاسىبىن دامىتۋىنا دەم بەردى
جۇڭگو كوممۋنيستىك پارتياسى ورتالىق كوميتەتى، مەملەكەتتىك كەڭەس جەردى كوتەرمەگە الۋ قاتىناسىنىڭ ورنىقتىلىعىن ساقتاۋ جانە ۇزاق ۋاقىت وزگەرتپەۋ جونىندەگى پىكىردى جاريالادى
ساۋان اۋدانى 4-كەزەكتى ءمورال ۇلگىلەرىنە سيلىق تاراتۋ سالتىن وتكىزدى
كوپشىلىك ءوزارا كومەكتەسىپ، قيىنشىلىعى بار وتباسىلاردىڭ كەدەيلەسۋىنىڭ الدىن الدى
اۋىل شارۋاشىلىق ونىمدەرى جەر-جەرگە ساتىلدى
ءورت ءوشىرۋ، ورتتەن ساقتانۋ بازاسىن ەكسكۋرسيالادى
سەكسەننىڭ سەڭگىرىندەگى قارتتىڭ باقىتتى تۇرمىسى
2019-جىلى 11-ايدىڭ 29-كۇنى 277-سان
2019-جىلى 11-ايدىڭ 28-كۇنى 276-سان
اۋەلگى ماقساتتى، بورىشتى امالياتتا ايگىلەپ، ساياسي دەڭگەيدى جوعارىلاتىپ، جاۋاپكەرشىلىك ارقالاۋدى كۇشەيتىپ، پارتيا ورتالىق كوميتەتىنىڭ شەشىمدەرىنىڭ، اۆتونوميالى رايوندىق پارتكومنىڭ ورنالاستىرۋلارىنىڭ تياناقتانىپ، تامىر تارتۋىنا كەپىلدىك ەتۋ كەرەك

قازاق قار شاڭعىسىنىڭ بوگەنايى

جولدانعان ۋاقىتى : 2017/2/7 17:04:55

ديداربەك زاكىرجان ۇلى
  ەجەلگى ساحارا مادەنيەتىنىڭ التىن جاۋھارى
  قار شاڭعىنىڭ بايىرعى بولاتىنى وندا تاريح كوزى بار. ونىڭ دۇنيەگە كەلىپ جاسالعان كەزى، ۇزاق ۋاقىت  ءداۋىر  تاسقاۋىنان ءوتىپ، قيىن ـ قىستاۋ كۇندەردى باستان وتكىزە وتىرىپ بۇگىنگە دەيىن جالعاسۋ تاريحىنىڭ قۇندىلىعى، سونداي ـ اق تۋعان توپىراعى بولۋمەن بىرگە ونى جاساعان، پايدالانعان شەبەرلەر مەن تۇرمىسىنىڭ جاقسارۋىنا ەتەنە كولىك ەتكەن كەۋدەسى كەنىش حالىقتىڭ ءوز مۇراسىن ولتىرمەي ساقتاپ كەلۋى. ويتكەنى كوشپەلى تۇرمىس بولعاننان كەيىن دە كوشپەلى ومىرگە سايكەس كولىك پايدالانعانى شىن. ءبىراق، ونى بىردەن كەمەلدى تۇرىندە پايدالاندى دەۋدەن اۋلاقپىن. ونىڭ كەمەلدەنۋى ءۇشىن سان مىڭ جىلدى باسىنان وتكىزگەنى بارشامىزعا ءمالىم.
 
  دەمەك، قازاق حالقى ەرتە زاماننان قونىستانعان جانە ءوزىنىڭ بيلىگىن، ۇستەمدىگىن قۇرعان، جۇرگىزگەن وڭىردەگى ساقتاردان، ھۇنداردان، تۇرىكتەردەن، ۇيسىندەردەن، قاڭلىلاردان قالعان كونەنىڭ كوزى «كونە تاس قۇرالدار»، «جاڭا تاس قۇرالدار»، كونە تاريحي ەسكەرتكىشتەر، بالبالدار، جارتاس سۋرەتتەرى، قۇلىپتاستار قازاق حالقىنىڭ تاريحىنان سىر شەرتەتىن قۇندىلىققا يە كوشپەلى تايپالار داۋىرىنە ءتان مادەني مۇرالار ەسەپتەلەدى ءارى ەجەلگى ساحارا مادەنيەتىنىڭ التىن جاۋھارى.
 
  قار شاڭعى ۇزاق تاريحقا يە
  تاۋ بوكتەرىندە تىرشىلىك ەتەتىن قازاق حالقىنىڭ بايىرعى ونەرىنىڭ ءبىرى − قار شاڭعى ۇزاق تاريحقا يە. ۇزاق تاريحقا يە بولاتىنى  قار ـ مۇز جاستانعان ۇلى تاۋلاردا قىس بويى قالىڭ قار جاۋىپ، قيا باسۋعا مۇمكىندىك بەرمەيتىنى كونە كوز قارتتارىمىزعا تاڭ ەمەس. قازاق حالقى قونىستانعان تاۋلاردىڭ بيىك، قارىنىڭ قالىڭدىعى ات بويى، كىسى بويى جاۋۋى قار شاڭعىنىڭ شىعۋىنا ەڭ باستى سەبەپ. قار قالىڭ بولسا ونى جىلقىنىڭ بۇزۋى، جول سالۋى مۇمكىن ەمەس. الايدا، شاڭعى تاققان، اياعىنا شاڭعى بايلاعان ادامنىڭ قالىڭ قاردا ءجۇرۋى، ەكى اۋىلدىڭ اراسىنا قاتىناۋى، ازىق ـ تۇلىگىن قامداۋعا قيمىلداۋى وتە وڭتايلى بولسا كەرەك. بايىرعى قار شاڭعى كىسى بويىنان ءبىر قارىستاي ۇزىن، ەنى جالپاق بولعاننان كەيىن قالىڭ قارعا كومىلمەي العا جۇرۋىنە وڭتايلى، ەڭىسكە ءوزى ـ اق زىمىراي جونەلۋگە دايىن تۇراتىندىقتان، قاشقان اڭدى ۇستاۋعا تاپتىرمايتىن تەز  كولىك ەدى.
 
  وسى تۇستا شاڭعى اتاۋىنا تۇسىنىك جاساۋدى  ءجون  كوردىم. «شاڭعى - زات ەسىم، ادام اياعىنا ءىلىپ قار ۇستىندە سىرعانايتىن، شانا تابانى سياقتى جالپاقتاۋ كەلگەن، باسى قايقى  جۇقا اعاش»  («قازاق ءتىلىنىڭ تۇسىندىرمە سوزدىگى، 10 ـ توم، 187 ـ بەت) دەسە، ەندى بىردە «شاڭعى − ەكى اياققا تاعاتىن، ەكى ۇزىن جالپاق اعاشتان جاسالعان، قوسىمشا ۇزىن سىرىق تاياقتىڭ كومەگىمەن تاۋلى جەردە قاردان سىرعانايتىن كولىك قۇرالى» («قازاقتىڭ كولىك مادەنيەتى»، ياسين قۇمار ۇلى، 14 ـ بەت) دەپ  ىشكەرىلەي   وزەكتەي   تۇسەدى دە «كونە تۇركى تىلىندە ‹شاڭعى›، ‹شانا› اتاۋىنا ەڭ جۋىق − (xandan شاندان) دەگەن ءسوز بار. ول قازاقشاداعى ساندال. ساندال − جازعى جەڭىل اياق كيىم. تەرىستىكتە قىستا ۇزىن قونىش، جىلى، اۋىر اياق كيىم كيەدى. سوندىقتان جازدا اياقتىڭ باسىنا  عانا كيەتىن (تاڭاتىن)، قونىشسىز اياق كيىم جازعى جەڭىل اياق كيىم سانالادى. ساندالدىڭ تابانى ەرتە كەزدە اعاشتان، قايىڭتوزدان جاسالادى. دەمەك، شاندان (ساندال) دا ءبىر ءتۇرلى اعاش اياق كيىم» («قازاقتىڭ كولىك مادەنيەتى»، ياسين قۇمار ۇلى، 25 ـ بەت) دەپ تۇسىنىك جاسايدى. دەمەك، شاندان (ساندال) جاسالۋ شەبەرلىگىنە قاراعاندا شاڭعىدان كوپ كەيىن. ال، قار شاڭعىنىڭ جاسالۋى قازاق حالقىنىڭ دالا سەرىسى جىلقىنى قولعا ۇيرەتۋدەن بۇرىن بولعانى شىن. ال، جىلقىنى قولعا ۇيرەتۋدەن بۇرىن بولسا جىلقىعا شەگەتىن اربادان دا بۇرىن جاسالعانىنا كۇمان كەلتىرۋگە بولمايدى.
 
  ەڭ العاشقى كولىك مادەنيەتى
  شاڭعى مەن شانا − حالقىمىزدىڭ كوشپەلى مادەنيەتىنىڭ ەڭ العاشقى كولىك مادەنيەتى ءارى اقىل ـ پاراساتىنىڭ جاۋھارى، قولونەرىنىڭ ايعاعى. ونىڭ جاسالۋ ەرەكشەلىگىنە، قولدانىلۋ بەيىمىنە قاراساق، شاڭعى − شانا − اربا بولعانى  سول  ءداۋىردىڭ  مادەنيەت ورەسىنىڭ كەمەلدەنۋ بارىسى. قازاق حالقىنىڭ شاڭىراعىن بيىك كوتەرىسكەن ۇلىس − قاڭلىنىڭ اربا جاساۋى ءارى ارباعا جاساعانىنا وراي قاڭلى اتالۋى تاريح پاراعىندا انىق جازىلعان ءارى ساقتاردىڭ كوشپەندى ومىرىندەگى پاراساتتىلىقپەن، اسا ءبىر ەپتىلىكپەن، شەبەرلىكپەن جاساعان مادەنيەتىنىڭ كەمەلدەنۋىنىڭ ايعاعى.
 
  شاڭعى، شانا، اربانى قازاق بالاسى ارعى زامانداردان ءوز تۇرمىس -تىرشىلىگىنە، كوشىپ ـ قونۋىنداي جەر جاعدايىنا، كۇنەلتۋىنە وراي بەيىمدەپ پايدالانىپ، بۇگىنگى كۇنگە قالپىن قۇرعاتپاي جەتكىزە ءبىلدى. ويتكەنى حالقىمىزدىڭ اتا ـ بابالارى ىرگەلى ەل بولعان، تۋ كوتەرگەن قونىستارىنىڭ قاي ـ قايسى جۇرتتارى بولسا دا بۇل ءۇش كولىكتىڭ قايسىسىن پايدالانۋىنا دا وڭتايلى بولدى. قىستا قار  قالىڭ  جاۋادى، جازدا ءشوبى شۇيگىن القاپتى قۋالاپ ۇلى تابيعاتتىڭ قويناۋىنا سىزات سالماۋعا نيەت بايلاپ ىرگە كومبەي جىلىستاپ وتىرادى.
 
  قار شاڭعىنىڭ جاسالۋ ەرەكشەلىگى
  قازاق ۇلتىنىڭ جىلقى تەرىسىنەن قاپتاعان بايىرعى قار شاڭعىسى سامىرسىن مەن قايىڭنان جاسالادى. قار شاڭعىنىڭ مىقتى، قايىمايتىن، وڭايلىققا سىنبايتىن اعاشتان جاسالۋى شاڭعىشىنىڭ ومىرىنە جاساعان ەڭ ۇلكەن قامقورلىق، جاۋاپكەرلىك. سامىرسىن اياققا جەڭىل، سۋعا اۋمايدى، سۋ سىمىرگىشتىگى باياۋ، مىقتى. ال، قايىڭ بولسا سۋعا اۋۋى سامىرسىننان تەز، سۋ سىمىرگىشتىگى ءبىرشاما جوعارى بولادى دا شاڭعىشى قار بۇزىپ جۇرگەن سايىن سالماعى اۋىرلاپ، اياققا كۇش تۇسەدى. ءبىراق، شىدامدىلىعى سامىرسىننان نەشە ەسە جوعارى بولادى. بۇتاعى از، وقتاۋداي ءتۇزۋ اعاشتى كىسى بويىنان ەكى قارىس ۇزىن كەلتەلەپ كەسىپ الادى. كەسكەن اعاشتىڭ جۋاندىعى ءبىر سۇيەم بولادى. كىسى بويى اعاشتى ءدال ورتاسىنان سىنالاپ وتىرىپ جارىپ ەكىگە ايىرىپ، ەكى اياققا بايلايتىن شاڭعىنىڭ ماتەريالى، ياعني تابانى ەتەدى. ودان ونى بالتا، نە شوتپەن جۇقالاپ شاۋىپ، شاڭعىنىڭ ۇلى تۇلعاسىن شىعارادى، بەيىمدەيدى. شاڭعىنىڭ ۇشىن جۇقارتىپ، ءسال دوعالاپ ۇشكىلدەپ العاننان كەيىن قولامتاعا تىعىپ، نە بولماسا ىستىق قايناق سۋعا بوكتىرىپ، جۇمسارتىپ العاننان كەيىن ارناۋلى تەزگە سالىپ، ۇشار باسىن جوعارى قايقايتىپ، اقىرىن ـ اقىرىن قايىرىپ يگەن سوڭ تاس قىپ تاڭىپ تاستاپ كۇن كوزىنە كەپتىرەدى. كەپكەننەن كەيىن جانە دە ارتىق ـ كەمىن قىرىپ ـ جونىپ تابانىن مايدالاپ، جوتاسىن دوڭەستەۋ ەتىپ شاۋىپ، اياق باساتىن جەرىن اياققا وڭتايلى ەتىپ تەگىستەپ شابادى. اياقتىڭ ۇشى مەن وكشەسىن ىلىنەتىندەي ارالىق قالدىرىپ ءتورت تەسىك تەسىپ، الدىڭعى ەكى تەسىككە تۇمىلدىرىق، ارتقى ەكى تەسىككە قايىستان باۋ تاعىپ، تابانىنا جىلقىنىڭ پۇشپاق تەرىسىنەن ءجۇنىن ارتىنا قاراي جىعىلعانىن باعىت ەتىپ قايىسپەن كوكتەيدى. بەرتىن كەلە ۇساق شەگەلەرمەن شەگەلەيتىن دە بولعان. جىلقى تەرىسى ءجۇنىنىڭ جىعىلۋى ارتىنا قاراتىلۋى شاڭعى تابانى مايدا بولىپ الدىعا تەز سىرعاناۋى ءۇشىن. ال، قايقايىس، ورگە اياقتاعى شاڭعى كەيىن كەتىپ تايمايتىندىعىن ولشەم ەتكەن. قار شاڭعىنىڭ بايىرعى ولشەمى كىسى بويىنان ءبىر قارىس ۇزىن، ياعني ون قارىس، ەنىنىڭ ارتقى دوعال ۇشى ءبىر سۇيەم، الدىڭعى ۇشى سىنىق سۇيەم. شەت قالىڭدىعى ءبىر ەلى، جالىنىڭ قالىڭدىعى ەكى ەلى بولىپ كەلەدى. جىلقى تەرىسى شاڭعىعا شىلعي تۇرىندە پايدالانادى. جىلقى تەرىسى يلەنەتىن بولسا ورىمگە پايدالانعانى سيىر تەرىسىنەن دە شىدامدى ءارى تەگىس، بىركەلكى بولادى. ال، تەرى شاڭعىنىڭ بۇگىنگى ناقتى جاسالۋىنا كەلسەك:  «شاڭعىنىڭ ۇزىندىعى ادامنىڭ بويى مەن دەنە سالماعىنا قاراي ءبىر مەتر سەكسەن سانتيمەتر دە ەكى مەتر ارالىعىندا بولادى. قالىڭدىعى ءتورت تە بەس سانتيمەتر. تابانى ءتۇزۋ، تەگىس كەلەدى. ۇستىڭگى بەتى باۋلىقتىڭ الدى ـ ارتى ورتاسىنان جال بولىپ كەلەدى دە ەكى شەتى قىرناپ جۇقارتىلىپ شابىلادى. جالپاقتىعىنىڭ ەنى ارتى ون سانتيمەتر، الدى سۇيىرلەنە كەلىپ التى، توعىز سانتيمەتر اينالاسىندا بولادى» («قازاقتىڭ اتا مۇراسى − بايىرعى تەرى شاڭعى»، «مۇرا» جۋرنالى، 2009 ـ جىلعى 2 ـ سان، تاسقىن ىسقاق ۇلى، 46 ـ بەت). الايدا، بۇگىنگە جەتكەندە، قار شاڭعى جاساۋشى   سىلامبەك  ساقىش  ۇلى: «بايىرعى قار شاڭعىنى بۇگىنگى ادامدار تاعىپ جۇرە الماي وتىر. سوندىقتان زامانعا ساي بەيىمدەپ، شاعىن، تۇرقىن قىسقالاۋ، ارناۋلى مەترلەپ وتىرىپ جاسايمىن. تاپسىرىس كوپ... وعان پايدالانىلاتىن سامىرسىندى بازاردان ارناۋلى ءتىلىپ قويعان تاقتاي كۇيىندە ساتىپ الامىن. اعاش كەسۋگە بولمايدى» دەپ ءوزىنىڭ بۇگىنگى جايىنەن دە سىر تولعاپ ءوتتى.
 
  قار شاڭعىنى تاعىپ اڭعا شىققان اڭشىنىڭ كەرەك ـ جاراعى وزىمەن بىرگە ءجۇرۋى كەرەك. ويتپەگەندە  يەن  دالادا  حاۋىپگە ۇشىراۋى مۇمكىن. سوندىقتان شاڭعىشى شەگە، قايىس، جەڭىل   بالتا،  شوت،  شالما (قايىس ارقان)، تۇندە دالادا تۇنەگەندە كيەتىن كيىم، ازىق ـ تۇلىگىن الا جۇرەدى. ونى ەشكى تەرىسىنەن جاسالعان سۇيرەتپەگە سالادى. ەشكى تەرىسىنەن جاسالعان سۇيرەتپەنىڭ كەڭدىگى ەكى ءىزدىڭ ارالىعىنداي، ياعني مولشەرمەن ەكى قارىستاي بولادى. سوندا ونىڭ شاڭعىشىعا تۇسەر سالماعى جەڭىلدەپ، كەدەرگىسىز سۇيرەلىپ وتىرادى. ونى سۇيرەۋگە ارنالعان ءجىپتى سىڭار يىققا ىلەدى. ويتكەنى توسىننان اڭ شىعا قالسا سۇيرەتپەنى تاستاي سالادى دا  اڭدى قۋا جونەلەتىن بولعان. اڭدى قولعا تۇسىرگەننەن كەيىن قايىرىلىپ كەلىپ الادى. ال، شاڭعىشى شالمانى ءوز كەزىندە يىققا، نە بەلگە وراپ الىپ جۇرمەگەن. قايتا ونى  شىناشاققا ءىلىپ، سول قولىندا شالما (قايىس ارقان) ءار ۋاقىت وڭتايلى جۇرگەن. شالما شاڭعىشىنىڭ ساقتىق قۇرالى ءارى تەزدىگىن سىنايتىن اڭ اۋلاۋ قۇرالى. الدا ـ جالدا قيا بەتتەن اياعىڭ تايىپ ىلديعا ءوزىڭ نە جولداس سەرىكتەرىڭ سىرعاناعان جاعدايدا شىناشاقتا جۇرگەن شالمانى قول ۇشىن بەرۋگە پايدالاناتىن بولعان.
 
  شاڭعىشى قولىنا ءوز بويىمەن شامالاس نە ءوز بويىنان ۇزىن ارناۋلى قىرىپ ـ جونىپ مايدالانعان تاياقتان بىرەۋىن ۇستايدى. ول ونىمەن شاڭعىنىڭ باعىتىن جەر تىرەپ مەڭگەرىپ وتىرادى، ياعني «ءوزى دە تاياققا سۇيەنىپ، بويىن تەڭگەرىپ وتىرادى. تاياقتى تۋرا قارسى الدىدان تىرەمەيدى. ول قاتەرلى، كوبىندە ەكى جاننان نەمەسە ارتىنان تايانىپ وتىرادى. قايقايىس جەردە ەكى اياقتاعى شاڭعىنى اياققا كيگەن بەتىندە، ادىمداپ الدىعا جۇرەدى. وسى كەزدە دە قولداعى تاياقتىڭ جاردەمىنە سۇيەنەدى. ويتپەگەندە، اياعىنا شاڭعى تاعىلعان ادام كەيىن سىرعاناپ كەتۋى دە مۇمكىن... ەرتە كەزدە شاڭعىشىلار قولىنا ساداق، نايزا، قانجار الىپ، اڭ قۋىپ، اڭ اۋلايتىن بولعان» («قازاقتىڭ كولىك مادەنيەتى» ياسين قۇمار ۇلى، 31 ـ بەت). مىنە، بۇل بۇگىنگى ۇرپاققا جەتكەن بايىرعى قار شاڭعى مادەنيەتىنىڭ وزىنە ءتان جاسالۋ وزگەشەلىگى مەن ۇلتتىق بوگەنايى.
 
  التىن كوز تاريح ماڭگىلىك
  جازبا جانە تاريحي ماتەريالدارعا سۇيەنەر بولساق، «20 ـ عاسىردىڭ 60 ـ جىلدارى  ورىس ارحەولوگتارى ورال سىلەمىندەگى باتپاقتى سازدان وسىدان 8000 جىل بۇرىن جاسالعان دەلىنگەن شاڭعى قالدىعىن بايقاسا» («قازاق كولىك مادەنيەتى»، ياسين قۇمار ۇلى، 16 ـ بەت)، 2005 ـ جىلى التاي قالاسىنىڭ قاندىعاتى اۋىلىنا قاراستى ءدوندىر بۇلاق دەگەن جەردەگى تاس ۇڭگىردەن تابىلعان جارتاس سۋرەتىندەگى قار شاڭعى تاققان ادامنىڭ بەينەسى تۇسىرىلگەن تىرشىلىك تاڭباسىن جۇڭگو شاڭعىشىلار قوعامىنىڭ تەحنيكالىق اقىلشىسى دان جياۋجيان مىرزا قاتىستى ارحەولوگيالىق ساراپتاۋلاردان وتكىزىپ، ونىڭ 12 مىڭ جىلدىڭ  الدىنداعى «كونە تاس قۇرالدار» داۋىرىنە جاتاتىندىعىن، تاس ۇڭگىردەگى جارتاس سۋرەتىنىڭ تىرشىلىك كوزى التاي وڭىرىندە تىرشىلىك ەتكەن ادامزاتتىڭ تىم ەرتەدە ەڭ العاش قار شاڭعى پايدالانعانىن تۇراقتاندىرادى. 2006 ـ جىلى 16 ـ قاڭتار كۇنى دان جياۋجيان باتىس تەرىستىك ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ مامانى ۋاڭ جيانشىنمەن بىرگە بۇكىل دۇنيە جۇزىنە «جۇڭگو   شينجياڭ  التاي - ادامزاتتىڭ بايىرعى قار شاڭعى مەكەنى» دەپ جاريالايدى، سونىمەن بىرگە، التاي قالالىق پارتكوم مەن ۇكىمەت ءار جىلعى 16 ـ قاڭتار كۇنىن «ادامزاتتىڭ بايىرعى قار شاڭعى مەكەنىن» ەسكە الۋ كۇنى ەتىپ بەلگىلەدى. ودان 2007 ـ جىلى 16 ـ قاڭتار دا دۇنيە جۇزىلىك گەننس رەكوردى جيناعىنا «التاي − ادامزاتتىڭ ەڭ بايىرعى قار شاڭعى مەكەنى» دەپ التىن ارىپپەن جازىلۋى ەڭ ۇلكەن تاريحي قۇندىلىق.
 
  رەداكتورى:جازيرا قاجىكەن قىزى

 
  تورابىمىزدان ماقالا كوشىرەتىن بولساڭىز ، توراپ اتىن بەرىپ قويۋدى ۇمىتپاڭىز، بولماسا زاڭدىق جاۋاپكەرلىگىن قۋزاستىرامىز.

مسالى: «تارباعاتاي اقپارات تورابىنان» الىندى.
 

 
 
powered by IlgharCMS 3.2 www.ilghar.cn