ەەڭ جاڭا مازمۇندار
اۋەلگى ماقساتقا،بورىشقا تاباندى بولىپ،مۇرات-سەنىمدى بەكەمدەدى
چىن چۋانگو قاشقار ايماعىندا تەكسەرۋ - زەرتتەۋ جۇرگىزگەندە مىنانى باسا دارىپتەدى
وڭايلىقپەن قولعا كەلمەگەن تاماشا جاعدايدى بەكەمدەپ جانە دامىتىپ، ورنىقتىلىقتىڭ،دامۋدىڭ ءتۇرلى ىستەرىنىڭ ىشكەرىلەي دامۋىن ىلگەرىلەتۋ كەرەك
ۇلتتىڭ گۇلدەنۋى جولىندا . ەرجۇرەك قۇرباندار شەجىرەسى
كورىكتى شيحۋ قوناقتاردى قىزۋ قارسى الدى
كۇش-قۋاتتى ۇيىستىرىپ، شينجياڭعا كومەكتەسۋدىڭ كوركەم پاراعىن بىرلىكتە جازدى
شيحۋ قالاسى نەگىزگى ساتىنىڭ اۋىرتپالىعىن جەڭىلدەتۋدى ناقتى تياناقتاندىردى
دۋ جۇڭيۋان: جاپون شاپقىنشىلارىنا قارسى تۇرىپ،وتاندى قۇتقارۋ -ءبىزدىڭ جاۋاپكەرشىلىگىمىز
ۇلتتىڭ گۇلدەنۋى جولىندا . ەرجۇرەك قۇرباندار شەجىرەسى
جاڭبىرداعى كوشى-قون...
شەكارا حالىقتارىنىڭ ءوزارا ساۋدا بازارىنىڭ 3 كۇندىك تيجارات سوماسى 513 مىڭ يۋانعا جەتتى
باس شۋجي شي جينپيڭنىڭ ماڭىزدى ءسوزىنىڭ رۋحىن باتىل دايەكتىلەندىرىپ،تياناقتاندىرىپ، جۇڭگوشا سوتسياليستىك شينجياڭ قۇرۋ ءۇشىن حاۋىپسىز، ورنىقتى ورتا جاراتايىق
ۇلتتىڭ گۇلدەنۋى جولىندا . ەرجۇرەك قۇرباندار شەجىرەسى
توڭكەرىستىك اندەردى شىرقاپ،پارتيانىڭ قامقورلىعىن جىرلادى
سۋرەت كورگىزبەسى وتانىمىزعا تارتۋ ۇسىندى
دەمالىسقا، زەينەتكە شىققان كادرلار وزگەرىستەردى تاماشالادى
ادەبيەت-كوركەمونەر كونسەرتىن وتكىزدى
پارتياعا جۇرەگىمىزدى ارناپ، وتانىمىزدى جىرلايىق
تەڭىز ونىمدەرىنىڭ دامىنەن ءلاززات الىڭىز
«اۋەلگى ماقساتتى ۇمىتپاۋ، بورىشتى ەستە بەرىك ساقتاۋ» نەگىزگى تاقىرىپتىق تاربيەسىن قوزعاۋشى كۇش ەتىپ، پارتيا ورتالىق كوميتەتىنىڭ شينجياڭدى جونگە سالۋ جالپى جوباسىن دايەكتىلەندىرۋدىڭ، تياناقتاندىرۋدىڭ جاڭا جاعدايىن قۇلشىنا اشايىق
تىڭ وراي، ويداعىداي وزگەرىس
قاتىناس حاۋىپسىزدىك بىلىمدەرى مەكتەپكە كىردى
تابيعي گازدى حاۋىپسىز پايدالانۋدى ۇگىتتەدى
حاۋىپسىز ءوندىرىستى كوكەيدە ساقتايىق
قورقىس قالاشىعى نەگىزگى ساتىنىڭ اۋىرتپالىعىن جەڭىلدەتىپ،قىزمەت وتەۋدى جەبەدى
سىرا مەكەنىنە قوناق بولىپ قايتىڭىزدار
بىلعارىعا ورنەك سالۋ شەبەرى ءپۇرىنجاپ
لياۋنيڭ كۇشى تارباعاتاي حالقىن يگىلىككە كەنەلتتى
تارباعاتايدىڭ سىرتقا باعىتتالعان ەكونوميكاسى دامۋىنىڭ جاڭا پاراعىن جازايىق
شەكارا حالىقتارىنىڭ ءوزارا ساۋدا بازارى اشىلىپ،بۇقارانى تيىمدىلىككە كەنەلتتى

قاتىناس شىرعالاڭىندا وقيعا تۋدىرۋشىنىڭ ەمدەلۋ قاراجاتىن الدىن الا تولەۋ بورىشى بار ما

جولدانعان ۋاقىتى : 2017/2/27 17:37:57

ورال قاسەيىن ۇلى 

  كۇندەلىك تۇرمىسىمىزدا كوبىندە وقيعا تۋدىرۋشى ەمدەلۋ قاراجاتىن   الدىن الا تولەيدى، ايتسەدە ءىشىنارا وقيعا تۋدىرۋشىلار ءوزىنىڭ ەكونوميكالىق جاعدايى جار بەرمەۋ سەبەبىنەن نەمەسە باسقا سەبەپتەردەن الدىن      الا تولەۋگە شاراسىز بولادى.        ەندەشە، وسىنداي جاعدايدا قايتۋ  كەرەك؟ 
 
  زاڭدىق تۇرعىدان ايتقاندا، زاڭدا وقيعا تۋدىرۋشىنىڭ ەمدەلۋ قاراجاتىن الدىن الا تولەۋ بورىشى بەلگىلەنبەگەن 
 
  ادەتتە جول قاتىناس شىرعالاڭى    تۋىلعاننان كەيىن، قاتىناس ساقشىلارى « جول قاتىناس شىرعالاڭى جاۋاپكەرلىك انىقتاماسىن» شىعارىپ بەرەدى، بۇل انىقتاما وبيەكتيۆ رەالدىقتى بەينەلەيتىن كاسىپتىك - تەحنيكالىق جاقتاعى ساراپتاما، ول شىرعالاڭنىڭ تۋۋ سەبەبىن تۇراقتاندىراتىن سىپات. ءبىراق بۇل انىقتاما تولەم بەرۋ - بەرمەۋ مەن تولەم سوماسىن تۇراقتاندىرا المايدى. سوندىقتان تولەم ماسەلەسى جونىندە قاتىناس ساقشىسىنىڭ ايتقانى ەسەپ بولمايدى. قاتىناس ساقشى اترەتىندە قاتىناس ساقشىسى تەك قانا تاراپتاردى جاراستىرادى، ءبىر جاقتى ەندى ءبىر جاققا تولەم تولەۋگە كۇشتەي المايدى. جاراستىرۋدىڭ ەڭ نەگىزگى پرينسيبى ءوز ەركىمەن بولۋدى نەگىز ەتەدى. تولەم ماسەلەسى جونىندە جاراستىرۋدان ءونىم بولماسا، حالىق سوتى مەكەمەسى ۇكىم شىعارادى. ۇكىم كۇشكە يە بولۋدان بۇرىن وقيعا تۋدىرۋشى جاق، ءسوز جوق، تولەم بەرۋ كەرەك پە، جوق پا؟ مۇنداعى تولەم سوماسىنىڭ قانشا بولاتىندىعى بەلگىسىز بولادى. سوندىقتان ۇكىم كۇشكە يە بولۋدان بۇرىنعى ءارقانداي ءبىر تولەم بەرۋ ءىسى وقيعا تۋدىرۋشىنىڭ ءوزىنىڭ ەركىندە بولادى، ەشكىمنىڭ ونى زورلاۋىنا بولمايدى. جوعارىدا ايتقانىمىزداي، وقيعا تۋدىرۋشىنىڭ الدىن الا تولەۋ بورىشى بولماسا، زياندالۋشىنى كوزىن باقىرايتىپ قويىپ ەمدەتپەي تاستاپ قويۋ كەرەك پە؟ امالياتتا ونداي ەمەس. ادەتتە كوبىندە وقيعا تۋدىرۋشى الدىن الا اقشاسىن تولەيدى، ءبىراق ءىشىنارا وقيعا تۋدىرۋشىلار ءوزىنىڭ ەكونوميكالىق جاعدايى جار بەرمەۋ سەبەبىنەن نەمەسە باسقا سەبەپتەردەن الدىن الا تولەۋگە شاراسىز بولادى. ەندەشە، وسىنداي جاعدايدا قايتۋ كەرەك؟ 
 
  «اۆتوكولىك قاتىناس شىرعالاڭى جاۋاپكەرلىگىن زورلىقتى قامسىزداندىرۋ ەرەجەسىنىڭ» 31 - تارماعىندا: «قامسىزداندىرۋ سەرىكتەستىگى قامسىزداندىرىلۋشىعا قامسىزداندىرۋ سوماسىن تولەسە دە، تىكەلەي زياندالۋشىعا قامسىزداندىرۋ سوماسىن تولەسە دە بولادى. ءبىراق، زياندالۋشىنى قۇتقارۋ ءۇشىن قامسىزداندىرۋ سەرىكتەستىگى اقشا تولەۋ نەمەسە شۇعىل قۇتقارۋ  قاراجاتىن الدىن الا تولەۋ قاجەت بولسا، قامسىزداندىرۋ سەرىكتەستىگى قوعام حاۋىپسىزدىگى ورگانى قاتىناس باسقارۋ تاراۋىنىڭ ۇقتىرۋىن تاپسىرىپ العاننان كەيىن، تەكسەرىپ كورىپ   دەر كەزىندە ەمدەۋ ورگانىنا قۇتقارۋ     قاراجاتىن تاپسىرۋى نەمەسە الدىن    الا  تولەۋى كەرەك » دەپ بەلگىلەنگەن. 
 
  «جارالىلاردى قۇتقارۋ ءۇشىن قۇتقارۋ قورىن باسقارۋ قۇرىلىمى قۇتقارۋ قاراجاتىن الدىن الا تاپسىرۋ قاجەت بولعاندا، قۇتقارۋ قورىن باسقارۋ قۇرىلىمى قوعام حاۋىپسىزدىگى ورگانى قاتىناس باسقارۋ تاراۋىنىڭ ۇقتىرۋىن تاپسىرىپ العاننان كەيىن، تەكسەرىپ كورىپ دەر كەزىندە ەمدەۋ ورگانىنا قۇتقارۋ قاراجاتىن الدىن الا تاپسىرۋى كەرەك» دەپ بەلگىلەنگەن.
 
  جوعارىداعىلار ەلىمىزدىڭ قۇتقارۋ  ءتۇزىمى بولىپ، تومەندەگىدەي انىق بەلگىلەمەلەر شىعارىلعان: 
 
  ءبىرىنشى، قاتىناس شىرعالاڭى   تۋىلعاننان كەيىن، زورلىقتى قامسىزداندىرۋدىڭ قامسىزداندىرۋشىسى قوعام حاۋىپسىزدىگى ورگانىنىڭ ۇقتىرۋىن تاپسىرىپ العاننان كەيىن قۇتقارۋ سوماسىن الدىن الا تاپسىرۋ بورىشى بولادى، ەگەر قامسىزداندىرۋشى قۇتقارۋ قاراجاتىن الدىن الا تاپسىرۋ بورىشىن وتەمەسە جازاعا تارتىلادى. 
 
ەكىنشى، قۇتقارۋ قورىن باسقارۋ قۇرىلىمىنىڭ قوعام حاۋىپسىزدىگى ورگانىنىڭ ۇقتىرۋىن تاپسىرىپ العاننان كەيىن، قۇتقارۋ قاراجاتىن الدىن الا تاپسىرۋ بورىشى بولادى. قۇتقارۋ قورى ۇكىمەتتىڭ شۇعىل قۇتقارۋ قاراجاتىن الدىن الا تاپسىرۋ ماسەلەسىن ءبىر جاقتى ەتۋ ماقساتىندا قۇرعان قور  قوعامى، مۇنىڭ ىشىندە جۇرگىزۋشى كولىك جۇرگىزۋ سالاۋاتىنا يە بولماۋ نەمەسە ماس بولىپ كولىك جۇرگىزۋ، قامسىزداندىرۋعا قاتىناستىرىلعان اۆتوكولىك ۇرلانعان، تونالعان مەزگىلدە وقيعا تۋدىرۋ، قامسىزداندىرىلۋشى قاساقانا جول قاتىناس شىرعالاڭىن تۋدىرۋ قاتارلى احۋالدارداعى زياندالۋشىنىڭ قۇتقارۋ قاراجاتىن الدىن الا  تولەۋ ماسەلەسىن ءبىر جاقتى ەتەدى. 
 
  سوڭىندا، سىزدەرگە قاتىناس شىرعالاڭىنان كەيىن ەمدەلۋ قاراجاتىن تولەۋ ماسەلەسى جونىندە تومەندەگىدەي   ۇسىنىس بەرمەكشىمىن: 
  
  1. وقيعا تۋدىرۋشى شوفەرگە قاراتا ايتقاندا، دەر كەزىندە جارالانۋشىنىڭ قۇتقارۋ قاراجاتى مەن قاجەتتى وپەراتسيا جاساۋ قاراجاتىن تولەۋ كەرەك، وسىلاي ىستەگەندە اقشا تولەمەۋ   سەبەبىنەن زياندالۋشىنىڭ جاراقاتىنىڭ اسقىنىپ كەتۋىنىڭ الدىن الۋعا كەپىلدىك ەتۋگە، ەمدەۋدىڭ ءونىمدى مەزگىلىن وتكىزىپ الۋدان ساقتانۋعا بولادى. سونىمەن بىرگە، ارتقى تولەم ماسەلەسى جونىندە دە ۇقىققا سۇعاناقتىق جاساۋشى مەن قامسىزداندىرۋ سەرىكتەستىگىنىڭ تولەم جاۋاپكەرلىگىنىڭ اۋىرلاپ كەتۋىنىڭ الدىن الۋعا كەپىلدىك ەتۋگە بولادى. 
  
  2 . زياندالۋشىعا قاراتا ايتقاندا، وقيعا تۋدىرۋشى شوفەردىڭ دەر كەزىندە بارلىق ەمدەلۋ قاراجاتىن تولەۋى ەڭ جاقسى ءىس، ايتسەدە وقيعا تۋدىرۋشى شوفەر الدىن الا تولەۋگە ۇناماسا، دەر كەزىندە ەمدەۋ قاراجاتىن ءوزى تولەپ تۇرۋى كەرەك، ەگەر ەمدەلۋ قاراجاتىن تولەۋ جونىندە، شىنىندا، قيىنشىلىعى بولسا، دەر كەزىندە قاتىناس ساقشى تاراۋلارىمەن حابارلاسىپ، قاتىناس ساقشى تاراۋلارىنان قامسىزداندىرۋ سەرىكتەستىگى، وقيعا تۋدىرۋشى جاق نەمەسە ەمدەۋ قورى قۇرىلىمىمەن سەلبەسىپ بەرۋى جونىندە كومەك سۇراپ، دەر كەزىندە زياندالۋشىنىڭ دەنساۋلىق اقاۋسىزدىق ۇقىق - مۇددەسىن قامتاماسىز ەتۋىنە مۇمكىندىك جاسايدى. 
  
  3. ەمدەلۋ قاراجاتىن الدىن الا    تولەگەندە، تولەگەن جاق ەمدەلۋ سوماسى تالونى نەمەسە زياندالۋشى جاق جازىپ بەرگەن اقشا تاپسىرىپ الۋ قولحاتىن جاقسىلاپ ساقتاپ، سوڭعى  ارىز - شاعىم ىستەرىندە دالەل - سىپات ورنىندا ىستەتىپ، قاتىستى    ۇقىعىن دارىپتەۋگە دايىندىق كورۋى كەرەك.
 

رەداكتورى: جازيرا قاجىكەن قىزى
 
تورابىمىزدان ماقالا كوشىرەتىن بولساڭىز ، توراپ اتىن بەرىپ قويۋدى ۇمىتپاڭىز، بولماسا زاڭدىق جاۋاپكەرلىگىن قۋزاستىرامىز.


مسالى: «تارباعاتاي اقپارات تورابىنان» الىندى.

 

 
powered by IlgharCMS 3.2 www.ilghar.cn