ەەڭ جاڭا مازمۇندار
2020-جىلى 4-ايدىڭ 8-كۇنى 67-سان
قىس ىزعارى قايتىپ، شىعىستان كوكتەم سامالى ەستى
كەدەيلىكتەن ارىلتۋدان قامال الۋدى جاپپاي تەكسەرۋ قىزمەتىن جوعارى ساپامەن ويداعىداي ىستەپ، كەدەيلىكتەن ارىلتۋدان قامال الۋ شايقاسىنىڭ جەڭىسىنە دەر كەزىندە قول جەتكىزۋگە ساندى مالىمەتتىك نەگىز ازىرلەۋ كەرەك
شاعانتوعاي اۋدانى كوكتەمگى تۇقىم ءسىڭىرۋ جۇمىسىن ءدال ۋاعىندا باستادى
ساۋان اۋدانى جۇگەرى تۇقىمىن ءسىڭىرۋ جۇمىسىن باستادى
ۋان جينگاڭ: بورىشى ءۇشىن ءومىرىن ارناعان ادال قورعاۋشى
گۇڭچۇي سىلي: باقىتتى مەكەندى تاپجىلماي كۇزەتكەن قارلى تاۋ قىرانى
لي حۇڭجۋان: قانعا بويالىپ جىعىلسا دا توناۋشىنى قويا بەرمەدى
«ءبىر ءۇيلى جاندار ءوزارا كوڭىل ءبولىپ تۇرۋى كەرەك»
قىزىعا كىتاپ وقىپ،اقاۋسىز ەرجەتەيىك
«جەتىلىم بوگەلىسى كۇنى» ۇگىتىن ورىستەتتى
قالا تۇرعىندارى قاجەتىنە قاراي تارتىپپەن جانارماي قۇيدىردى
2020-جىلى 4-ايدىڭ 5-كۇنى 66-سان
2020-جىلى 4-ايدىڭ 4-كۇنى 65-سان
بۇكىل ەلدىڭ جەر - جەرىندەگى ءار ۇلت حالقى جاڭا تيپتى ايدارشا ۆيرۋس وكپە قابىنۋ ىندەتىنە قارسى اتتانۋ كۇرەسىندە قازا بولعان قۇرباندار مەن قايتىس بولعان باۋىرلاستارعا قايعىلى ازا ءبىلدىردى
قازا بولعانداردى ساعىنىشپەن ەسكە الىپ، قايسارلىقپەن العا ىلگەرىلەيىك
تۇتاس رايونىمىزداعى ءار ۇلت كادرلارى مەن بۇقاراسى جاڭا تيپتى ايدارشا ۆيرۋس وكپە قابىنۋ ىندەتىنە قارسى اتتانۋ كۇرەسىندە قازا بولعان قۇرباندار مەن قايتىس بولعان باۋىرلاستارعا قايعىلى ازا ءبىلدىردى
ءسوزسىز جەڭىسكە جەتۋ سەنىمىن بەكەمدەپ، حاۋىپ - قاتەردى ورايعا اينالدىرۋعا شەبەر، قامال الىپ قيىندىقتاردى جەڭۋگە باتىل بولىپ، تۇتاس جىلداعى ەكونوميكالىق، قوعامدىق دامۋ نىسانالارىن، مىندەتتەرىن جاپپاي ورىنداۋعا شىنايى كەپىلدىك ەتۋ كەرەك
جىڭ جۇڭحۋا: حالىق ءۇشىن باسىن ءباي تىككەن قاتەردەن قۇتقارۋشى قاھارمان
لي جۋەرۇڭ: حاۋىپتى ساتتە گراناتتىڭ پىلتەسىن تارتقان سودىرعا تاپ بەردى
سۇڭ بينشي: قىزىل قانىمەن ەسكەرتكىش ورناتتى
ءورت ءوشىرۋ،ورتتەن ساقتانۋ اۆتوموبيلى جولىنا بەلگى سىزدى
دۋ جۋان 13 ساۋداگەردىڭ 260 مىڭ يۋان ماياقىسىن كەشىرىم ەتتى
«قاتىسسىز ىسكە» ارالاسۋعا جانى قۇمار ساقا پارتيا مۇشەسى گۋ شىچىڭ
تۋىستاسۋدان تۋىنداعان تەرەڭ سۇيىسپەنشىلىك
 ىندەتتەن ساقتانۋ-تىزگىندەۋ جانە ەكونوميكالىق،قوعامدىق دامۋ قىزمەتىن ءبىر تۇتاس جوسپارلاپ ىلگەرىلەتىپ، بيىلعى ەكونوميكالىق،قوعامدىق دامۋ نىسانالارىن،مىندەتتەرىن قايراتتانا جۇزەگە اسىرۋ كەرەك
حاۋىپسىزدىكتىڭ تومەنگى شەگىن ويداعىداي ساقتاپ، حالىق بۇقاراسىنىڭ ءومىرى مەن مال - مۇلكىنىڭ حاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتەيىك سوتسياليستىك مەكتەپ باسقارۋ بەتالىسىنا تاباندى بولىپ، وقۋ - اعارتۋدىڭ وسىزاماندانۋىن جەدەل ىلگەرىلەتەيىك
پارتيا ورتالىق كوميتەتىنىڭ شەشىمدەرىن،اۆتونوميالى رايوندىق پارتكومنىڭ ورنالاستىرۋلارىن بۇلجىتپاي دايەكتىلەندىرىپ، دەڭگەيدى جوعارىلاتىپ،جاۋاپكەرشىلىك ارقالاۋدى كۇشەيتىپ،ءتۇرلى قىزمەتتىڭ ناقتى،ەگجەي-تەگجەيلى تياناقتانۋىن ىلگەرىلەتۋ كەرەك
اكىمشىلىك مەكەمەسى 2020-جىلعى 9-رەتكى پارتيا باسشىلىق گرۋپپاسى ءماجىلىسىن اشتى
اكىمشىلىك مەكەمەسى «تومەنگە بەرۋ،باسقارۋ،قىزمەت وتەۋ» رەفورماسىن ۇزدىكسىز تەرەڭدەتۋدى ىلگەرىلەتۋ ارناۋلى تاقىرىپتىق ءماجىلىسىن اشتى

ەت تۇرلەرى جانە ونان ءونىمدى تۇتىنۋ جونىندە

جولدانعان ۋاقىتى : 2017/3/2 17:35:42

جەڭىس كەرىمقان ۇلى

  قازاق حالقىمىز ۇزاق  تاريحتان  بەرى   ءداستۇرلى مال شارۋاشىلىعىمەن شۇعىلدانىپ كەلە جاتقان دۇنيەدەگى نەگىزگى ۇلتتاردىڭ ءبىرى بولىپ، حالقىمىزدا  تاريحتان  قالعان   «ەت جان، ءسۇت قان» دەيتىن ءتامسىل بار. بۇل وتكەن زاماننان قازىرگە دەيىن ۇلتىمىز ادامدارىنىڭ كوپ جاساۋى، الىپ دەنەلى، قىزىل شىرايلى، ءوڭدى بولۋى، ت. ب سۋىققا توڭباۋى، اۋرۋ-سىرقاۋلارعا قارسىلىق قۋاتىنىڭ جوعارى بولۋى، وسى ءبىز ۇنەمى تۇتىنىپ كەلگەن ءسۇت، ەت قاتارلى مال شارۋاشىلىق ونىمدەرى مەن قۇرت، ىرىمشىك سياقتى مانەرلەنگەن تاعامدارىنىڭ قاسيەتىمەن وتە تىعىز قاتىستى ەكەندىگىن عىلمي اماليات دالەلدەپ وتىر.

  ەتتىڭ-قورەكتىگى مول ازىقتىق. ەتتىڭ قۇرامىندا باستىسى بەلوك، مينەرالدى زاتتار مەن تۇزدار جانە ءتۇرلى ۆيتاميندەر قاتارلى نەگىزگى زاتتار بولۋمەن قاتار، باسقادا ءار  الۋان ەنەرگيالىق زاتتار ەرەكشە مول بولادى. ول  ءتۇرلى بيو-حيميالىق رەاكسيالاردى جۇرگىزۋگە قاجەتتى ميكرو ەلەمەنتتەرمەن قامدايدى. ميكرو ەلەمەنتتەردىڭ ىشىندەگى ەڭ ماڭىزدىلارىنىڭ ءبىرى – مىرىش. ول ادام دەنەسىنە ەرەكشە قاجەتتى ميكرو ەلەمەنت بولىپ، كوپتەگەن فيزيولوگيالىق رولى بار. ەگەر ادام دەنەسىندە مىرىش جەتىسپەسە دەنە قۋاتى السىرەيدى. دەنەنىڭ قالىپتى   ءوسىپ-جەتىلۋى توسقىندىققا ۇشىرايدى نە السىرەيدى جانە دەنەگە تۇسكەن جاراقاتتار وڭايلىقشا جازىلمايدى، دەنەدە مىرىشتىڭ جەتىسپەۋى جۇكتى ايەلدەردە تولعاقتىڭ ۇزاق ءارى اشتى بولۋىن كەلتىرىپ شىعارادى.

  مىنە وسىنداي ماڭىزدى ەرەكشەلىككە يە. مىرىش قۇرامى مال ەتىندە ءبىرشاما مول بولۋمەن قاتار، باس-سيراق، ىشەك-قارىن قاتارلى قوسالقى مۇشەلەرىندە دە بەلگىلى    پروتسەنتتىك سالىستىرمانى ۇستاپ، باعالى تاماق، قۇندى قورەكتىك ازىق ەسەپتەلەدى.

  (1) قوي ەتى : تۇلىكتەر ىشىندە قوي ەتىنىڭ قورەكتىگى مول، قۋاتى جوعارى،ءدامدى ءارى جۇعىمدى بولادى. قۇرامىندا بەلوك، ماي، قانت، ۆيتامين قاتارلى زاتتاردىڭ قۇرامى جوعارى بولىپ، دەنساۋلىققا ەرەكشە پايدالى. ەنەرگيالىق ازىق دەنەگە كۇش – قۋات، بويعا جىلۋ بەرەدى.

  قوي ەتى _ جەل-قۇزدى ايداپ، بويعا   ءنارلى قۋات بەرەدى. اسقازان، ىشەكتى تازالاپ، تاماققا تابەتتى ارتتىرادى جانە دارمەنسىزدىك پەن السىزدىكتى تۇبەگەيلى جويىپ، ادام دەنەسىن ەرەكشە قۋاتتاندىرادى. قويدىڭ باۋىرى مەن بۇيرەگى ەرەكشە قۋاتتى ءدارى ول ادامنىڭ باۋىرى، كوز، بۇيرەگىن قۋاتتاندىرۋمەن بىرگە، كوزدىڭ كورۋىن قۋاتتاندىرىپ، دەنەدە ۆيتامين A نى تولىقتايدى.

  (2) جىلقى ەتى: جىلقى ەتى ادام دەنەسىنە ەرەكشە ءسىڭىمدى، سىڭىمدىلىگى جاعىنان سيىر ەتىنەن جاقسى، جىلقى ەتىنىڭ قورىتىلۋى، ءسىڭۋى تەز بولىپ، دەنەنى تەز قۋاتتاندىرادى. جۇرەك، اسقازان جاراسى، ون ەكى بارماق ىشەك جاراسى قاتارلى اۋرۋلارعا ەم بولادى. جىلقى ەتى ىشەكتەگى جاراقاتتاردى وڭاي جازادى. سۇيەكتى قۋاتتاندىرادى. جىلقى ەتىنىڭ قارا سورپاسىمەن باس جۋسا باس جاراسىن جازادى جانە شاش اعارتۋدىڭ الدىن الۋعا بولادى. جىلقىنىڭ جۇرەگىن ۇزبەي ءبىر اپتا قۋىرىپ جەسە ۇمىتشاقشىقتى جويۋعا، نەرۆ السىزدىگىن ەمدەپ ساۋىقتىرۋعا بولادى.

  (3) سيىر ەتى : سيىر ەتىنىڭ ازىقتىق قورەكتىك قۋاتى جوعارى ءارى ءسىڭىمدى. قۇرامىندا مىس قۇرامى جوعارى بولۋمەن  تەمىر قۇرامى دا سالىستىرمالى جوعارى بولىپ، ادامنىڭ قان ازدىققا جانە باسقا ءبىر ءبولىم جەرلىك اۋرۋلارعا قارسىلىعىن ارتتىرىپ دەنەنى بارىنشا قۋاتتاندىرادى. سيىر ەتى قۇرامىندا جانە بەلوك توتەنشە مول بولۋمەن بىرگە، فوسفور، كالي، كالتسي، ناتري، حلور، ماگني، كۇكىرت قاتارلى مينەرالدى زاتتار ەرەكشە مول بولىپ، تابىلمايتىن قورەكتىك ءارى قۋاتتى باعالى ءدارى.

  (4) ەشكى ەتى : ەشكى ەتى جەڭىل ءارى اسقازانعا ءسىڭىمدى جەڭىل كەلەدى، ءشوپتىڭ گۇلى شىعىپ ۇرىعى پىسىپ تۇسكەنگە دەيىنگى كەزدەگى ەشكى ەتى ەرەكشە ءتاتتى، ەرەكشە ءدامدى بولىپ، تاڭدايدان كەتپەيدى. قورەكتىگى جوعارى، شيپالى ەرەكشە ءدارى ەسەپتەلەدى. اسىرەسە كۇزدە ەرمەنگە تويعان ەشكى ەتى وتە كۇشتى ءارى سورپاسى بۇرىش سالعانداي اشتى بولىپ، ەمدىك رولى جوعارى ءدارى ەسەپتى، ەشكىنىڭ قارىنى، جىنى، تەرىسى جەل – قۇز اۋرۋلارىنا پايدالى، شيپالى ەم  جاز كەزىندە  كوجە-قاتىققا ەرەكشە ۇيلەسەدى.

  ەشكى ەتىنىڭ ەم بولۋ سەبەبى ەشكى تاستان-تاسقا سەكىرىپ، ىلعي باسقا مالدار بارا المايتىن جەرلەردەگى ءشوپتىڭ باسىن جەيدى ءارى كوپ ازىق تالعامايدى، جۇردەك، ەلگەزەكتىگىندە.

  (5) تۇيە ەتى : تۇيە تۇلىگى شولگە، اشتىققا اسا شىدامدى قاتىناس كولىگى. تۇيە ەتى سەمىز بولعاندا ەرەكشە ءدامدى بولىپ، باسقا مالداردىڭ ەتىنەن كەم تۇسپەيدى، قورەكتىگى  جوعارى، دارىلىك قۋاتى كۇشتى، دەمىكپە جانە تىنىس جول اۋرۋلارى مەن وكپە اۋرۋلارىنا تابىلمايتىن ەم. ويتكەنى تۇيە ءشول دالادا كوپ جۇرەدى، بيىك تاۋ-تاس، قورىم، تىك قيا جەرلەردەن باسقا جەرلەردىڭ بارلىعىنا جورتا  الادى،ءشوپتى  ەرەكشە تالعامايدى، بۇتا-بۇرگەن،تىكەنەكتى اشتى دەمەي، كوزگە كورىنگەندى قورەك ەتەدى. شولگە ەرەكشە شىدامدى،كەيدە 10 دا 20 كۇندىك شولگە شىداي الادى،سول  ەرەكشەلىكتەرى تۇيە  ەتىنىڭ قورەكتىك قۋاتىن ارتتىرعان.

  (6) تاۋىق ەتى: تاۋىق ەتىنىڭ نەگىزگى قۇرامى مينەرالدىق زاتتار (ياعني كالتسي، فوسفور،تەمىر) بەلوك، ۆيتاميندەردى ءوز ىشىنە الادى. تاۋىق جۇمىرتقاسىنىڭ قۇرامى دا ەتتىڭ قۇرامىمەن قارايلاس كەلەدى. قورەكتىگى ءبىرشاما جوعارى بولادى. تاۋىق ەتى جانە سورپاسى جاقسىلاپ پىسىرىپ تۇتىنعاندا قاقىرىقتى ايداپ، ىستىقتى قايتارۋ قاتارلى      ەرەكشەلىكتەرگە يە، جەۋگە جەڭىل كەلەدى.

  جوعارىداعى ءتۇرلى ەتتەردىڭ وزدەرىنە ءتان ارناۋلى ەرەكشەلىكتەرى بار بولىپ،  ولاردى ءتۇرلى-ءتۇرلى فورمادا تۇتىنۋعا   ەرەكشە ءمان بەرگەن، ياعني ونى قانداي ۋاقىتتا اسىپ جەۋ،ياكي قۋىرىپ جەۋ،نەلەردى قوسۋ، نەلەردى قوسپاۋ دەگەندەرگە ەرەكشە دەن قويىپ، لايىقتى تۇتىنۋ وتە ماڭىزدى، قورەكتىگى مەن ءدامىن ساقتاۋ دارىلىك رولىن ارتتىرۋ سياقتىلارعا باسا ءمان بەرگەندە عانا اتا اسىمىزدىڭ قۇندىلىعىن بەكەمدەپ، ماڭگىلىك ساقتاي،قادىرلەي الامىز.

رەداكتورى: جازيرا قاجىكەن قىزى
 
تورابىمىزدان ماقالا كوشىرەتىن بولساڭىز ، توراپ اتىن بەرىپ قويۋدى ۇمىتپاڭىز، بولماسا زاڭدىق جاۋاپكەرلىگىن قۋزاستىرامىز.

مسالى: «تارباعاتاي اقپارات تورابىنان» الىندى.
 

 
powered by IlgharCMS 3.2 www.ilghar.cn